تبليغاتX
وێنا

وێنا

فه‌رهه‌نگی-ئه‌ده‌بی

شه‌ڕی...بیرمان...

شه‌ڕی...

بیرمان...

 

 

 

  شه‌ڕ به‌ دژی داونه‌ خوایه‌کان ‌غه‌زه‌بێک بووه‌ که‌ له‌ بۆ مرۆڤ تایین کراوه‌ تا له‌ گه‌ل ئه‌وه‌‌دا که‌ سه‌زاده‌رێک بێت ،ده‌رسێکێش بێت بۆ داهاتووان .باوه‌کوو ئه‌مه‌ باوه‌ڕێکی هه‌ره‌ زۆری ده‌سه‌ڵاتداران بووه‌ و ده‌بێ ،هێچ ئاسه‌وارێکی باشیشی لێنه‌که‌وتۆته‌وه‌.چون شه‌ڕهه‌مێشه‌ نگریس و دزێو و ماڵوێرانکه‌ر بووه‌ .ته‌نانه‌ت له‌ به‌ر حه‌قترین کات و زه‌مانیشدا هه‌ر وا بووه‌ و شه‌ڕ که‌ران له‌ لایه‌ن خه‌ڵکانه‌وه‌ به‌دین و حۆل ناوبراون .

به‌لام له‌م بارودۆخه‌ ناله‌باره‌دا هه‌میشه‌ زل هێزه‌ زله‌کان به‌هره‌یان گه‌یوه‌تێ و چه‌ک وچۆڵه‌یانخورد کردۆته‌وه‌و پاش وێرانکاری خه‌مخۆرییان کردۆته‌پیشه‌و گه‌نم و ‌غوڕابی و شه‌قانیان به‌خشیوه‌ته‌وه‌ .

پێموایه‌ هه‌ر که‌س جارێک (شه‌ڕی نه‌کراو-‌ی) دیبێت و خوێندبێتیه‌وه‌ .ده‌زانێ،گوزارشتێكێ باشی رووکه‌شداری شه‌ڕ و شه‌ڕگه‌یه‌ . ئه‌مه‌ نوێنه‌یێکه‌ له‌ قینه‌وه‌ری دووکه‌س، دوو بڕوا،یانه‌ دوو شێت ،که‌ به‌ که‌لله‌ ڕه‌قی خۆیانه‌وه‌ ،دوو له‌شکریان له‌ سه‌ر سیلا گرتن له‌ ژیان داناوه‌و ئاکامه‌که‌شی ئه‌وه‌یه‌ که‌ دیوتانه‌ و ئه‌وه‌ی وا به‌ نه‌بینراوی و نه‌بیسراوی ماوه‌ته‌وه‌ .ئه‌م به‌شه‌ی دێڵینه‌وه‌ بۆ دواخر .

ئه‌گه‌ر له‌ باری ڕواڵه‌ته‌وه‌، چاوێک به‌ ده‌قه‌‌که‌دا بخشێنین،بۆمانده‌رده‌که‌وێ که‌ سه‌ید هه‌وه‌ل مه‌رجی سه‌ره‌کی له‌م گێڕانه‌وه‌یه‌ چیرۆکێکی ،ئاسایی وگوزارشتییه‌ له‌ راسته‌قینه‌یه‌ک که‌ کراوه‌و ،هه‌ر ئێستا ش له‌ ئارادایه‌و له‌وانه‌یه‌ تا سه‌‌‌عاته‌ وه‌ختێکی دیکه‌ ش له‌ زۆر شوێنی دیکه‌ی ئه‌م دنیایه‌ ده‌ست پێبکات .

نووسه‌ر ویستوویه‌تی وه‌ک ئه‌رک و لێپرسراوه‌تی ،چاو له‌ مه‌به‌سته‌که‌ی بکاو پووچ بوونی شه‌ڕ و بێده‌سه‌لاتی له‌شکریان و ماناگه‌لێکی وه‌ک له‌ خۆ بوردوویی و شه‌هید بوون و له‌ لایه‌کی تریشه‌وه‌ حه‌ولدان له‌ بو مانه‌وه‌ و رزگاربوونێکی تر وه‌بیر بێنێته‌وه‌ و ئه‌م گومانه‌مان لا درووست کات که‌ ده‌بی مانایه‌کی تریشیان هه‌بێت.

 کار بایه‌خێکی دیکه‌ی سه‌ید ئه‌مه‌یه‌ له‌ جه‌نگه‌ی کوشت و کوشتار و ته‌ق و تۆقدا هونه‌ر و ئه‌ده‌بیاتی هێناوه‌ته‌وه‌ گۆڕی و که‌لێن و رۆچنه‌یه‌کی له‌ بۆ لا شه‌ڕان و شه‌ڕکه‌ران پێیه‌ ،که‌ ده‌توانی ئه‌م باره‌ ناباره‌ به‌ لایه‌کی تردا بخات .

گرینگتر له‌وه‌ش بایه‌خدان ،به‌ ره‌خنه‌ و سه‌ر پێچی کردنه‌ له‌ حاست زۆرداراندا که‌ دیسان وه‌ک ئه‌رک بو نووسه‌ر و رووناکبیر له‌ به‌ر چاو گیراوه‌.

خاڵێکی دیکه‌ ی به‌ر چاو ئه‌وه‌یه‌ که‌ فه‌رمانده‌کان به‌ پێی نه‌خشه‌و پلانی داڕشتوو بێت یا ڕه‌مه‌کی و له‌ خۆڕایی مرۆڤ ده‌کووژن و وێران ده‌که‌ن .

 بێزاری شه‌ڕ له‌ نێواخنی شێعری شاعێرێکی شه‌رکه‌ر دا ده‌گاته‌ لووتکه‌ و بار و به‌ندیلی شه‌ڕێکی نه‌کراوه‌ ده‌پێچێته‌وه‌ .

 

به‌ڵام له‌ باری فۆڕمه‌وه‌! ئه‌گه‌ر به‌و تاریفاته‌ تیئۆریانه‌ بکه‌ین که‌ چیرۆکێک به‌ پێی بابه‌ت فۆڕم و شێوازی خۆی هه‌ڵده‌بژێرێت ،ده‌بوو لێره‌ش فه‌زایه‌کی ره‌شی به‌ خۆف په‌سن بکرایه‌که‌گێڕانه‌وه‌کان پچڕ پچڕ و لێره‌ وله‌وێ وبه‌ بێ نه‌خشه‌و پلان بایه‌.یان له‌ چه‌ن گێڕانه‌وه‌ی شانبه‌شان که‌لکی وه‌رگرتایه‌و له‌ حه‌ولی خولقاندنی تراژیدیایه‌کدا بایه‌ .یان زۆر بووچوونی تر که‌ سه‌ید هیچیانی هه‌ڵنه‌بژاردووه‌ و ئه‌م راستیه‌مان بۆ روون ده‌کاته‌وه‌ که‌ زۆر جار نووسه‌ر به‌ پێی بیرو بۆ چوون و ئامانجی خۆی بێچمی کاره‌که‌ی داده‌ڕێژێ و ئه‌ویش هه‌ر ویستوویه‌تی فۆرمێکی راسته‌قینه‌ نووسانه‌ هه‌ڵبژێرێ که‌ به‌ برێک  پاتێن کردنه‌وه‌ی ده‌ستپێکی چیرۆکه‌که‌ بێزاری له‌ شه‌ڕ پتر زه‌ق کاته‌وه‌ .

،پیموایه‌ هه‌ر وه‌ک فۆرم که‌ ویستبووی له‌ خزمه‌ت ، ئامانجه‌کانی نووسه‌ر دا بێت  زمانیش توانیویه‌تی گونجاو انه‌ گێڕانه‌وه‌یه‌کی راسته‌قینه‌ی باوه‌ر پێکراو بگوێزیته‌وه‌ ناو بیر و زه‌ینی خوینه‌ره‌کانیه‌وه‌ که‌ ئه‌گه‌ر به‌ له‌ونێکی دی و به‌ فۆڕمێکی دی بایه‌ ئامانجه‌کانی نووسه‌ر پێک نه‌ده‌هات .جیا له‌مانه‌ش  به‌رانبه‌رو دوێنه‌ی راوی له‌ داهاتوویه‌ک ده‌ڕوانێ که‌ راوی بۆی وێناردووه‌ .

به‌ڵام با بێنه‌ سه‌ر به‌شی ئاخری باسه‌که‌ که‌ پێشتر به‌ جێمان هێشتبوو،یانی سیلا گرتن له‌ ژیان ،نووسه‌ر باش ده‌زانی ئه‌گه‌ر که‌ڵکه‌ڵه‌ی ئه‌وه‌ی نه‌بایه‌ ته‌نیا و ته‌نیا له‌ شه‌ڕ و شه‌ڕگه‌و ڕواڵه‌تی زه‌قی ناسراو بدوایه‌ ده‌بوو .رۆمانێک له‌ سه‌ر سیلا گرتنێک، له‌ فه‌رمانده‌وه‌ بگره‌ هه‌تا ئاخر سه‌رباز بنووسرێ و به‌ ناخیاندا بچێته‌ خواره‌وه‌و بیرمانیان شیبکاته‌وه‌ ،دیاره‌ ئه‌مه‌ له‌ هه‌وه ڵ جاره‌کانی فێر بوونی  گێڕانه‌وه‌وه‌ هاتووه‌ وه‌ک شه‌ڕێک که‌ له‌ ئیلیاد دا یه‌ یان سالامبۆ یا ...

به‌ڵام ئه‌مه‌ شه‌ری سه‌ر ده‌مه‌ وتایبه‌تمه‌ندی خۆی هه‌یه.‌ که‌له

‌مه‌وداهه‌ناسه‌یه‌کدا،په‌له‌پیتکه‌یه‌ک،زامنێک،دوگمه‌یێ‌

دنیایه‌ک لێک بڵاو ده‌کات و گه‌لێک شتی دی به‌دوای خۆیدا ده‌هێنێت .سه‌ید لێره‌دا به‌ جوانی باس له‌ وێشوومه‌یی مین ده‌کات،نه‌فامی دنیای چه‌ک و چۆڵه‌خێوه‌کانمان پیشانده‌دات که‌ وه‌ک په‌ڵه‌یه‌کی گه‌وجایه‌تی به‌ ته‌ختی نێو چاوانی مرۆڤایه‌تییه‌وه‌ قتماخه‌ی به‌ستووه‌ و لێنابێته‌وه‌،ئێوه‌ چاو له‌و باڵا به‌رزییه‌ی مرۆڤایه‌تی بکه‌ن و جاو له‌و گشته‌ دین و کیش و بڕوایه‌ش بقووچێنن ،چاو هه‌ڵێننه‌وه‌و ببینن له‌هه‌ر چرکه‌یه‌کدا چیها بنیاده‌م و بوونه‌وه‌ر به‌ ته‌قاندنه‌وه‌یان ده‌ست و لاق و چاویان لێده‌ستێندرێته‌وه‌ و ژیانیان لێده‌ستێندرێته‌وه‌ و . ئیمان و سرووشت و بنه‌ ماڵه‌و خوایان لێده‌ستێندرێته‌وه‌‌. بۆ؟ له‌ چ ڕا؟ خه‌تای ئه‌و منداڵه‌ بزۆزه‌ وریایه‌ چییه‌ شتێکی نه‌ناسراو له‌ په‌نای گوڵه‌ سوورێکدا ده‌بینێته‌وه‌ ، تاوانی ئه‌و رێبواره‌ کاسبه‌ چییه‌ پای له‌ بزنه‌ رێی تووشی هه‌زار ساڵه‌ی ده‌خزێ و شاره‌ مینێک وه‌ خه‌به‌ر دێنێ و سووچی چییه‌ ئه‌و ...

 ئه‌دی کومه‌ڵه‌ خێر خوازه‌کان چۆن درووست ئه‌بن ؛ئه‌ی لاق و ده‌ست و چاوه‌ ده‌سکرده‌کان ... من ده‌زانم هه‌زاران دایک ،منداڵ ...ده‌ڵین تۆ خووا ئیتر به‌سه‌ .به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ هیچ زۆردارێک نه‌ ده‌یانبینێ ،نه‌ ده‌یانبیستێ.نه‌ هه‌تا ئه‌و ڕۆژه‌ی ڕۆژ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ به‌ قسه‌یان ده‌که‌ن .ئه‌ی ته‌کلیف چییه‌؟ به‌ر ده‌وام ئه‌م پرسیاره‌ له‌ خۆ ده‌که‌ن و هیچ نابیستن ،هیچ!

من له‌ بۆ زیندوو بوونه‌وه‌ی بیرمانه‌ تاڵه‌کانم سپاسی سه‌ید ده‌کام ...

 

 

داونه‌--نێعمه‌ت

دوێنه‌--موخاتب

وێنار—ته‌سه‌وۆر

 

+ نوشته شده در  جمعه یکم آبان 1388ساعت 0:4  توسط شا  | 

شایه‌تی

شایه‌تیحباب

پیری رێگای قیامه‌تی تاوێ  ببینێ  قامه‌تی

مه‌رجه‌ به‌ فێڵ بێ یا دهۆ،دیسانۆ دێتۆ پێپه‌تی

 

ده‌نێته‌ لاوه‌ کۆمه‌ کۆم،ده‌چێته‌ به‌ر ده‌رانه‌ خۆم

که‌ مه‌یته‌رم بۆ ئه‌سپی ناز ،تۆ کۆترێکی مامه‌تی

 

گمه‌ ده‌کا یای کۆترێ، له‌ هه‌وران چۆته‌ سه‌رترێ

قنه‌ ده‌کا، دێت و ده‌چێ،زه‌وی دێنێ که‌مایه تی

 

بۆ دینی ئه‌و له‌ ئاسمان ده‌سته‌و نه‌زه‌ر مه‌لائیکان

له‌ به‌ر به‌ڕۆچکه‌ی چاوه‌که‌ی ده‌کووژنه‌وه‌ که‌سایه‌تی

 

کراسی رۆحی کرده‌ به‌ر، له‌ گشت سه‌ماوی کرد ئه‌سه‌ر

تیری به‌ یه‌ک نه‌چوو خه‌ته‌ر، رایێ  درا به‌ شایه‌تی

 

تا ئاسمانی  حه‌وته‌مین،  سینگی به‌ برژۆڵێ  دڕین

شینایی به‌رزی ئه‌و به‌ خوێن ،گۆڕانێ نوێ ته‌مایه‌تی

 

له‌ گه‌ڵ سروه‌ به‌ هێمنی ، هه‌وارگه‌ی کرد خاڵی و شنی

ئاسۆ به‌ شین، زه‌وی به‌ قین، ده‌نێنه‌وه‌ دژایه‌تی 

 

به‌ له‌نجه‌ هات بووکه‌ په‌ری، ته‌لی تاری ژینێ له‌ری

 له‌ چۆپی زاوای گشت دڵێ، هه‌ناسه‌ هه‌ر سه‌مایه‌تی

 

شا نا شیاوی تیر نه‌بوو!،هه‌ر چه‌ندی کرد بۆی گیر نه‌بوو

خه‌رامی تۆزی پێی په‌ری، له‌  شێتیا  ده‌وایه‌تی

+ نوشته شده در  دوشنبه بیستم مهر 1388ساعت 10:26  توسط شا  | 

به‌شی یازده‌

به‌شی یازده‌                                                                 

 

کاک یۆسف هاتبۆ شوێنمان ،هه‌ڵبه‌ت دوای پیاسه‌یێک به‌ دانمارکدا گه‌ڕابۆوه‌ سۆئێد و له‌ویشه‌وه‌ ئێمه‌ی وه‌کوو میوان بانگهێشتنی فه‌نلاند ده‌کرد .خۆی بوو له‌ گه‌ڵ مه‌مه‌ده‌ چووکه‌ی کوڕی.به‌ پێی ئه‌و تاریفاته‌ی کردبوویان خودا خودام بوو هه‌ر چی زووتر وه‌ڕێ که‌وین . دوای بڕینی نزیکه‌ی سێسه‌د کیلۆمیترێک گه‌ییشتینه‌ دوایین خاڵی وه‌شکایی سۆئێد.

له‌ روانگه‌مانداهه‌رئاوه‌و عاسمان، که‌شتییه‌و گه‌می،ئێستا له‌ نێو ریزی ئه‌و که‌سانه‌داین که‌ ده‌یانه‌وێ به‌  ماشێنی خۆیانه‌وه‌ بچنه‌ ئه‌وبه‌ر ئاوه‌که‌. زۆری پێنه‌چوو لیزگه‌ ماشێن وه‌ک مارێکی سڕ خۆی به‌ گه‌رووی پاپۆره‌ هه‌ژدیهایه‌کی زوحاکدا کرد که‌ تێر بوونی له‌ زاتدا نه‌بوو. بڕێک دواتر که‌ نه‌ ماشین مابوو نه‌ بنیاده‌م- بۆ هه‌ڵڵووشین- وه‌ڕێکه‌وت.

هه‌ر که‌س له‌ حاسته‌ خۆی یان که‌مه‌کی واوه‌تر له‌ ده‌رکه‌یێکه‌وه‌ ده‌چووه‌ ژوورێ و به‌ ریزه‌ پلیکاناندا سه‌ر ده‌که‌وت و  ورده‌ ورده‌ به‌ کاریدۆر ، فرۆشگه و چێشتخانه‌و ...دا بڵاو ده‌بوونه‌وه‌ .هه‌وه‌ڵ شتێک که‌ سه‌رنجی منی بۆ لای خۆی راکێشا، نه‌خش و نیگارو ته‌خته‌ شینی ته‌رکه‌ مۆکێتێک بوو که‌ ده‌بووه‌ هۆی سووکباره‌تی و سه‌ر خۆشی و به‌له‌ززه‌ته‌وه‌ هه‌نگاو هه‌ڵێنانه‌وه ی منداڵانی هار و هاج.

له‌ نێوان عاله‌می نێو کاریدۆره‌کانه‌وه‌ تێده‌په‌ڕین و له‌ دیوه‌ یاریه‌کان ده‌گیرسانه‌وه‌ .هێنده‌ سه‌ر قاڵی کایه‌ ده‌بوون که‌ زۆر جار ‌هۆشیان له‌ که‌س و کاران ده‌بڕا و نه‌یانده‌زانی،کێن ،له‌ کوێن و بۆ کوێ ده‌چن؛ئه‌مه‌ ته‌نیا بۆ منداڵان نه‌بوو.

 

له‌ رێڕه‌وه‌کاندا ئه‌مبه‌راوبه‌ر چه‌ن ده‌زگا قومارێک ریز کرابوون که‌ بێوچان خه‌ڵک ده‌هاتن و پووڵیان ده‌رخوارد ئه‌دا و دوای هه‌ڵبژاردنی پێنج وه‌ره‌قی پاسۆر،ڕایده‌مان و به‌ سه‌رنجێکی پتر دوویان ده‌قرتاند و ئۆکه‌ی ده‌زگاکه‌یان لێده‌دا.پووڵه‌که‌یان ئه‌گه‌ر بڵێین بیست کڕۆن بووه‌ ،ده‌بووه‌ پازده‌ کڕۆن و جارێکیتر هه‌ڵیان ده‌بژارده‌وه‌و دووی ده‌قرتاو و به‌ رێکه‌وت دوو وه‌ره‌قی له‌ یه‌کچووی ده‌ر ده‌هات، پازده‌کڕۆن ده‌بووه‌ حه‌ڤده‌ ،جارێکی دی و جارێکی دیش ده‌کراوه‌.

 ئاوایه‌ که‌ هۆش لای هۆشدار نامێنێ و کاتێک ده‌زانێ که‌ زڕه‌ زه‌نگێکی ناخۆش کۆتایی پووڵ و دۆڕاندنه‌که‌ی راده‌گه‌یێنێ. جا حیسابی  ئه‌وه‌ بکه‌ ،که‌سێک به‌ مه‌ودای دوو سه‌عاته‌ رێ که‌ ئه‌م که‌شتییه‌ ده‌بێ بیپێوێ و لێوار و که‌شتی و گه‌می به‌ جێ بێڵێ و بگاته‌شوێنێ که‌ هه‌ر ئاو بێت و ئاو .شه‌پۆل بێت و شه‌پۆل. زه‌وی و عاسمان پێک گه‌ییشتبێت و هه‌ر بڕواو بڕوا و نزیک بێته‌وه‌ له‌ دوڕگه‌ی چووکه‌ چووکه‌ی ئه‌مبه‌راوبه‌ر که‌ خانووه‌ ره‌نگاڵه‌کان دڵخۆشیت ده‌ده‌نێو ده‌توانی ژیانێکی شایانه‌ هه‌ست پێبکه‌ی. له‌ ئاخریدا دیسان بگه‌یه‌ به‌ستێن و له‌نگه‌ر پیاوێکی بێ هۆش و بێ پووڵ ببینی که‌ له‌ گه‌ڵ ره‌ش جووڵه‌ی خه‌ڵکیدا سه‌ره‌و خوار بۆته‌وه‌ و هۆش هه‌ر وا له‌ هه‌ڵبژاردن و لادان و قه‌ره‌پووڵ خللۆر کردنه‌وه‌دایه‌.ئه‌مانه‌م هه‌مووی له‌ کاک یۆسفه‌وه‌ زانی چون ئه‌ویش زوو زوو خۆی گۆم ده‌کرد تا بڕێک له‌ حاند ده‌زگا قوماریه‌کاندا خۆی بخڵافێنێ.

 

من پێش ئه‌وه‌ی بگه‌مه‌ شوێنی مه‌به‌ست ؛ده‌مه‌وێ هه‌م بۆ خۆم و هه‌م بۆ ئێوه‌ی به‌ڕێزی روون که‌مه‌وه‌ چیم له‌ باره‌یه‌وه‌ بیستووه‌ .

  ده‌ڵێن:دوڕگه‌ی" ئۆله‌ندا " له‌ نێوی ژنه‌ بازرگانێکی رووسیه‌وه‌ وه‌رگیراوه‌،که‌ ده‌سه‌ڵاتداری ئه‌و شوێنه‌ بوون .ئۆله‌ندا ته‌نیا یازده‌ کیلۆمیتری موره‌به‌عه‌،که‌ جه‌ماوه‌رێکی بیست و حه‌وت هه‌زار که‌سی له‌ خۆێدا جێ کردۆته‌وه‌ . شارو شاره‌دارێکی گه‌وره‌ی هه‌یه‌ به‌ نێوی "ماریاهام"به‌ یازده‌ هه‌زار جه‌ماوه‌ره‌وه‌.شتێکی سه‌یرتر له‌ بابه‌ت ئه‌م دورگه‌وه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ له‌ زه‌مانی لنیندا نیمچه‌ سه‌ر به‌ خۆیه‌ک وه‌رده‌گرێ و ئێستا له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌دا به‌ به‌شێک له‌ فه‌نلاند ده‌ناسرێ په‌رچه‌م و په‌رله‌مانی خۆشی هه‌یه‌.

 

  ئه‌مجاره‌ش زارکی پاپۆر ده‌کرێته‌وه‌ وبه‌ سواری ماشێنه‌که‌مان ده‌گه‌ینه‌وه‌ ویشکایی. هه‌موو شتێکی شێوه‌ی شاره‌کانی سوئید ده‌دا. ته‌نانه‌ت زۆربه‌ی خه‌ڵکیش  به‌ سۆئێدی قسان ده‌که‌ن .

 ده‌ڵێن گه‌وره‌ترین کارخانه‌ی ماریاهام شیلانکی سیرۆم به‌رهه‌م دێنێ و هه‌نارده‌ی ده‌ره‌وه‌ی ده‌کات .

 

 به‌ پڕتاو به‌ شه‌قامه‌ سه‌نگچنه‌کاندا تێپه‌ڕین و چووینه‌وه‌ ماڵێ.

که‌ وه‌ک به‌شێک له‌ قوتابخانه‌که‌ی هاوسایان ده‌هاته‌ به‌ر چاو.

له‌ سێ لا‌وه‌ گوڵ و گیا ده‌وری دابوو. دوو خه‌و و هاڵ و ئاشپه‌زخانه‌یه‌کیان بوو،به‌ دوو شۆرگه‌و ده‌ساوه‌وه‌، ماڵێک بوو خنجیلانه‌و رێک وپێک.

کابانی ماڵ له‌ ماڵ نه‌بوو،ده‌یانکوت لێره‌ ده‌بێ ،زیاتر حه‌ول ده‌ی تا ژینێکی باشترت ده‌سکه‌وێت. من دواتر زانیم که‌ به‌یان خانم هه‌ر کازێوان ده‌چێته‌ سه‌ر کار و تا دره‌نگ وه‌خت نایه‌ته‌وه‌،ئه‌و په‌ره‌ستاری نه‌خۆشخانه‌یه‌کی گه‌وره‌ی شاره‌که‌یه‌ و زۆر دڵسۆزانه‌ کار ده‌کات. من له‌و چه‌ند رؤژه‌دا نه‌مدی ماندوویی کار و گرفتی بنه‌ماله‌و و منداڵ تاڵی بخاته‌ ناو چاوانیه‌وه‌و بزه‌ی له‌ سه‌ر لێو بتارێنێ، ئه‌مه‌ هونه‌رێکه‌و که‌م که‌س هه‌یه‌تی.

 به‌ڵام ئه‌و کاتانه‌ی که‌ له‌ ماڵه‌وه‌ نه‌بوو مریه‌م خانمی خوشکی به‌ ماڵ و میوانان راده‌گه‌ییشت و هه‌موو کاره‌کانی وه‌ستۆ ده‌گرت .

 ئه‌میان پێی وابوو که‌ ژن نابێ خۆی بخاته‌ عه‌زیه‌ت و کوێره‌وه‌ریه‌وه‌ و ئه‌وه‌ی په‌یدای ده‌کات بیکاته‌ "مشتی پیاوه‌که‌یه‌وه‌"

-        پیاو لێره‌ش هه‌ر زاڵمو زۆرداره‌.ده‌بێ پێخۆری بۆ ساز که‌ی ، منداڵی بۆ به‌خێو که‌ی ، کاری بۆ بکه‌ی ،پووڵه‌که‌ی بده‌یه‌ خزمه‌تیو هێچیشی لێنه‌پرسی .

-        نا وا نیه‌ ،بۆ هه‌موو  وه‌کوو یه‌کن ‌ .

-        هه‌مووتان وه‌کوو یه‌ک وان،بۆیه‌ من قه‌ت نامه‌وێ کار بکه‌م .

-        راست ده‌که‌ی ،لێره‌ پیاوی وامان هه‌یه‌ ،سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی که‌ پووڵی چه‌ند ژنه‌یی ده‌خوا ،له‌ منداڵه‌کانیشی ده‌پچڕێ.

ره‌نگه‌ سه‌یر بێت به‌ڵام لێره‌ هه‌موو هاتووان خه‌ریکن ئاڵ و گۆڕیان به‌سه‌ردا دێت و شێوه‌یه‌کی جیاواز له‌وه‌ی که‌ بوون ده‌بن ،هه‌ر له‌ ئاواته‌ ژوورواکانه‌وه‌ هه‌تا داخوازه‌ ده‌م و ده‌سته‌کانیان ،فه‌رقی کردووه‌ .با له‌ مه‌مه‌د چووکه‌وه‌ ده‌س پێبکه‌م ئه‌و له‌ ته‌واوی سه‌فه‌ره‌که‌یدا به‌ بێپسانه‌وه‌ له‌ سه‌ر تایبه‌تمه‌ندی ،ره‌نگ،ئه‌ندازه‌، قیمه‌تو چۆنیه‌تی به‌ خێو کردن قسه‌ی ده‌کرد و زۆر جار به‌رۆکی کاک یۆسفی ده‌گرت و ده‌یکوت "هه‌ر ئێستا ده‌مه‌وێ،ها ئه‌وه‌ ناو و نیشانی فرؤشگه‌ و ئه‌وه‌ش قه‌باره‌و ره‌نگی سه‌گه‌که‌ی خۆم"- له‌ ئێنتێرنێت دۆزیبوویه‌وه‌-

جاری وابوو ماوه‌یه‌ک مانی ده‌کرد و خۆی له‌ کایه‌و بزه‌و خۆشی ده‌شارده‌وه‌ و.ته‌نیا له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی جوابیان نه‌ده‌داوه‌و به‌لام با بزانین کچه‌کان چیان ده‌ویست ! یه‌ک ده‌ویست ده‌رسه‌که‌ی وا

خوێنێت ،ببێته‌ کارێکتێرێکی مه‌زن و به‌ره‌و ئامریکا بچێ و خؤی له‌ ئه‌مریکادا ببینێته‌وه‌. یه‌کی دی ده‌یویست یه‌که‌م جووانکاری نامیه‌ی دنیا ئه‌و بێ و له‌ ناو پاره‌و شۆره‌ت و ناوبانگدا ونبن .

 تۆزقاڵی له‌مه‌ جیاوازتر توند و تێژی کوڕه‌کان بوو .پیموایه‌ زور که‌متر له‌ جاران باوه‌ڕیان به‌و رێگایه‌ هه‌یه‌ که‌ گه‌وره‌کانیان ڕه‌چاویان کردبوو ،یانی کاتێ باس له‌ خاک کرابا به‌بێ سێودوو نه‌وه‌دوو نۆله‌ سه‌ددا ده‌یانکوت :خاک ،بۆ وه‌ ده‌بێ ،رۆژێک تێیدا بنێژرێین. ئازادی، چۆنت پێخۆش بوو ڕایبوێری …

  هه‌لبه‌ت ئه‌من ده‌متوانی ناخی ده‌روونیان ببینم و بزانم ئه‌م تووڕه‌ بوونه‌ له‌ چیڕایه‌ ،ئه‌سله‌ن ناحه‌قیان ناگرم ،جون له‌ زمانی زۆر له‌ لاوانم بیست .که‌ ئیتر فریوی کایه‌ی حیزبایه‌تی ناخۆن .ئیتر نایانه‌وێ ببنه‌ داره‌ ده‌ستی فڵانه‌ سیاسه‌تائاغاو فڵانه‌...!

 زۆر به‌ راشکاوانه‌ ده‌یانکوت ، ئه‌م پارچه‌ پارچه‌ بوونه‌ له‌ خۆڕانیه‌ 

 ،وه‌ختێ هه‌ر که‌س بۆ خۆیه‌تی منیش بۆ خۆم ده‌ژیم خراب ده‌که‌م .

 منیش پێم وابوو زۆر چاک ده‌که‌ن،چون ئه‌رکی خوێندن له‌ هه‌موویان پیرۆزتره‌...

+ نوشته شده در  جمعه دهم مهر 1388ساعت 15:14  توسط شا  | 

شازه‌ڕان

ڕان                                                شازه‌ڕان

 

پاش ئه‌وه‌ی شێعری "پێکه‌نێنم "بڵاو کرده‌وه‌؛پێموایه‌ دۆستێک ئاوای نووسیبوو ."زۆر جالبه‌ شا بزه‌ڕێنێ!!!"

گه‌لێ شتی ده‌گمه‌ن وهه‌ڵکه‌وته‌ هه‌ن که‌دره‌نگ ئه‌و باره‌ راسته‌قینه‌ راستیه‌یان ده‌رده‌که‌وێ و به‌ ده‌ر که‌وتنیشی گه‌لێ پیرۆز ده‌پڕوزێن و گه‌لێ سووکی ده‌ڕه‌وێن. . بۆ وێنه‌ کاتێ باس له‌ ئازادی ،...ده‌کرێ،بیرمانێکی مێژوویی،فه‌لسه‌فی،رامیاری و...دێته‌ زه‌ینه‌وه‌ که‌ هه‌مێشه‌ له‌ گه‌ڵ حه‌قانه‌ته‌ ئه‌زموونیه‌که‌ی جیاوازی هه‌یه‌ .چون هه‌موو شتێک لانی که‌م له‌ ژێر کار یگه‌ری دوو حاڵه‌تی به‌سته‌ڵه‌ک و خاوه‌تیدا ،خۆ ده‌نوێنێ.

 ئازادی  وه‌ک سه‌ر به‌ خۆیی و خۆیبوون،ده‌کرێ به‌ مانای کۆیله‌یی دووباره‌کی بێت. وه‌کوو کڕینه‌وه‌ی به‌ندییه‌ک و ئازاد کردنه‌وه‌ی! (هه‌ڵبه‌ته‌ زۆر له‌ به‌ندیه‌کی ئازادتر ده‌چێ).

 دووهه‌م جۆر؛خاو بوونه‌وه‌ی ئه‌و مانا جه‌ڵغه‌بریقه‌داره‌یه‌، که‌ به‌ره‌و کرانه‌وه‌وسه‌ر هه‌ڵگرتن و شۆڕاوگه‌ بوون ده‌چێ که‌ زۆر جار ده‌بێته‌ هۆی وێرانی ژینگه‌و ئاوه‌دانی .

وێنه‌مان هه‌زاران دیکتاتۆڕی به‌ ده‌سه‌ڵات وئازاده‌ که‌ ده‌توانێ به‌ چینه‌ برۆیه‌ک پێنج هه‌ژار بنیاده‌م له‌ ژین بێبه‌ش کاو چاوگه‌ی کانیاوه‌کان کوێر کاته‌وه‌ و که‌س نه‌توانێ بڵێ پشت چاوت برۆیه‌ و ئه‌گێن ئازا و‌ بوێرێ لێی له‌ قاودا و زاڵمیه‌که‌ی به‌ گوێی بادا بچپێنێت ،به‌ هه‌زار ئا‌یه‌ له‌ ئه‌نفال به‌ کافر و لادین و دژه‌ خووای له‌ قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ن ،کی ئه‌ونده‌ ئازاد نیه‌ ئه‌مانه‌ نه‌ناسێ و کێ ئه‌ونده‌ کؤیله‌ نێیه‌ بوێرێ ناویان به‌رێ، کێ ێ ێ ێ.

که‌ واته‌ هه‌موو شتێک فره‌ ماناییه‌ .ئه‌دی شا له‌ گه‌ڵ گه‌دا بۆ دێت .گا و شا بۆ لێک ده‌کاڵێنه‌وه‌ .زه‌ڕ و فه‌رماییشت بۆ له‌ بنجێکه‌وه‌ هه‌ڵده‌ستن.

 پیرێک هه‌بوو ،دنیا دیده‌. رۆژێ به‌ که‌سێکی کوت : شا چۆن ده‌ناسیت؟

کوتی:ده‌ڵێن سێبه‌ری خوایه‌ له‌ سه‌ر زه‌وی .

کوتی:تۆ پێت وایه‌ شا چه‌نده‌ عاقڵه‌ ؟

کوتی: به‌ قه‌د هه‌موو عاله‌مێ.

کوتی: ده‌بێ وابێ،ده‌نا قه‌ت له‌ بری عاله‌مێ ڕای ده‌رنه‌ده‌کرد و قه‌تحێن نه‌یده‌هێشت ؛عه‌له‌نیا ورد و درشتی وڵاته‌که‌ی خۆیان به‌ نۆکه‌ر و به‌رده‌و سه‌گی به‌ر ده‌رکه‌ی دابنێن،لێره‌دایه‌ ده‌ڵێم ،شاگایه‌.

 کوتی: ئه‌سته‌غفیڕوڵڵا ،مامه‌ پیره‌، ئه‌سته‌غ‌...

کوتی:من پێموایه‌ شا کاتێ له‌ سه‌ر کورسی دانێشتووه‌ و خه‌ریکی فه‌رمایشتانه.خه‌ڵک گوێی پێده‌سپێرن و له‌ دڵدا هیچیان به‌ دڵه‌وه‌ نانووسێ؛وه‌که‌ زه ڕێ وایه‌.

 کوتی:زۆر عه‌یبه‌ بۆ تۆ مامه‌ پیره‌، تۆ خووا ئه‌وه‌ش بوو به‌ قسه‌، ئه‌سڵه‌ن مه‌به‌ستت چییه‌؟

کوتی : وردبه‌وه‌،زه‌ڕ له‌ باری ماناییه‌وه‌ چه‌ن لایه‌نی هه‌یه‌، ده‌کرێ بڵێی چون شا جگه‌ له‌ زه‌ره‌روو زیان هیچی بۆ خه‌ڵکوو وڵات له‌ جانتادا نییه‌،به‌زه‌ڕه‌ یان زه‌ره‌ری زیاتره‌ له‌ قازانج.

ده‌شکرێ بڵێی، ئه‌وه‌ی ده‌فه‌رمێ وه‌ک زه‌ڕێ وایه‌ .هه‌ر چه‌ند له‌وانه‌یه‌ ئه‌وانه‌ی وه‌ک تۆ ساویلکه‌ن ئه‌م زه‌ڕه‌ به‌ ئاڵتوون لێکده‌نه‌وه‌.

 کوتی: که‌وایه‌ هیچ شتێک له‌م دنیا سه‌یر و سه‌مه‌ره‌یه‌دا نیه‌ نه‌کرێ؛ چ له‌ باری مانایی و ج له‌ باری ئه‌رک و هه‌ڵسووڕانه‌وه‌ ،

جێ گۆڕکێی بۆ نه‌یه‌ته‌ پێشه‌وه‌، بۆ وێنه‌ ؛ شا ده‌توانێ بزه‌ڕێنێ و به‌زه‌ڕیش ده‌توانێ به‌ شا بێ .تازه‌ ئه‌مه‌ شتێکی زۆر سه‌یر نییه‌ ،سه‌یر ئه‌مه‌یه‌ به‌منیش ده‌ڵێن شا !!

+ نوشته شده در  چهارشنبه یکم مهر 1388ساعت 13:44  توسط شا  | 

پێکه‌نین

پێکه‌نین

 

پێکه‌نیم ئه‌ز به‌ که‌رێ

                     ته‌قه‌ ته‌ق ناڵی ده‌چوو، هه‌تا عه‌رش

چ له‌ بورکانه‌ ته‌قه‌ی‌ حاڵه‌ " ته‌ڵه‌ب"

چ زه‌ڕان کاتی به‌زم .

         

  پێده‌که‌نێم،

                     به‌ تاقه‌تی گرانه‌ بار

                          به‌ قۆڕه‌ ره‌وت و داته‌پاوی لاکه‌فه‌ڵ

                                     به‌ دێزه‌ دێز و

                                                   مانه‌ مان

                                             به‌ ژانه‌ زای نه‌قیزه‌کان

                    به‌ وان ته‌زووی به‌ قینی ناو ده‌مار، هه‌تا مێشک پێده‌که‌نیم.

 

به‌ قینه‌وه‌ر که‌رێ

                   پێ ێ ێ...

                          به‌ هه‌ڵگه‌ڕاوه‌، سه‌ر که‌شێ

                                                    به‌ ریچه‌دیان

که‌مێ به‌ خۆف

             پێده‌که‌نم،

                              له‌ بڵاوه‌تی باری گران

                                                    له‌ فڕکه‌ مۆز .

لووشکه‌ به‌خشینێ ده‌کاتن خێوی خاو

                                   که‌ف هه‌ڵخلان .

پێده‌که‌نم، ئه‌ز

                 گه‌شکه‌وێن

                                 به‌و دزێوه‌ ته‌رمه‌ ساحه‌به‌

به‌ شا زه‌ڕان

               من گێژو ...وێ.

                                   پێده‌که‌نم!!!

 

                                     

 

                                         

                                                        

  

 

 

                                            

 

 

+ نوشته شده در  جمعه بیست و هفتم شهریور 1388ساعت 22:22  توسط شا  | 

سه‌فه‌ر هات

به‌شی ده

رۆژێکی تازه‌تر،هه‌وریکی تازه‌تر و بارانێکی دی. ئه‌وڕۆ ده‌مانه‌وێ بچین بۆ شارێکی هاوسێی لین شۆپین که‌ له‌وانه‌یه‌ هه‌ر سی کیلۆمیترێک مه‌ودایان هه‌بێ . دیسان تامه‌زرۆیانه‌ له‌مبه‌راو به‌ری جاده‌ خورد ده‌بمه‌وه‌ ، له‌ هێرشی هه‌وران و په‌ڕه‌وازه‌بوونیان و پۆشته‌ ‌‌ئاسمانیان ده‌ڕوانم. چه‌لی وایه‌ نمه نمه‌ ده‌بارێ و چه‌لی وایه‌ هه‌ر وه‌ک زه‌ڕڕه‌بینێکی سووتێنه‌ر ده‌تاوێ و ژیان وه‌گه‌ڕ ده‌خاته‌وه‌ .رێگه‌ چه‌رخه‌ییه‌کان ئاوه‌دان ده‌بنه‌وه‌ خه‌ڵک به‌ره‌و لێواره‌ ئاوه‌کان هرۆژم ده‌به‌ن. من به‌رده‌وام له‌ به‌راوه‌رد کردندام ، هه‌موو شتێک به‌ یه‌که‌وه‌ هه‌ڵده‌سه‌نگێنم و دواتر ماندوو و شه‌که‌ت له‌م بێده‌جییه‌ خۆم به‌ " وشینگ"و لیگسیگۆنه‌ چووکه‌که‌وه‌ خه‌ریک ده‌که‌م .زۆرتر له‌و وشانه‌م هه‌ڵپێچاوه‌ وا له‌ گه‌ڵ ئینگلیسیدا هاوبه‌شن ، پێم وایه‌ زووتر به‌ سۆئێدیم ده‌گه‌یێنێ؛ نازانم چۆن ده‌بێ بێده‌نگی ده‌شکێ و دێینه‌ سه‌ر باسی نه‌خۆشی و ده‌واو ده‌رمان.

 ده‌ڵێن لێره‌ ئه‌گه‌ر به‌ده‌م یاو و له‌رزه‌وه‌ بکه‌وی ، خوا نه‌کا پینی سیلینێکت لێده‌ن .به‌ قسه‌ی ئه‌وان ده‌بێ تا ده‌توانی ئاگاداری له‌ خۆت بکه‌ی ،شله‌مه‌نی و ئاوه‌کی بخۆی و وچان بده‌ی ،ئاخری چاک ده‌بییه‌وه‌. به‌ڵام ئه‌مه‌ بؤ من جێبه‌ جێ نابێ، ئه‌سڵه‌ن بۆ که‌س که‌س جێبه‌ جێ نابێ، لای ئێمه‌ کاتێ له‌رز و نۆبه‌تێی سه‌یر و سه‌مه‌ره‌ ئاوقه‌ی که‌سێ ده‌بێ .حه‌تمه‌ن به‌بێده‌رزی چاک نابێته‌وه‌.

ئه‌وان پێیان وایه‌ ئاخری چاک ده‌بێته‌وه‌ و ئه‌و هه‌مووه ده‌رمانه‌ ده‌سکرده‌ له‌شته‌زێنهانه‌ی ناوێ.لێره‌دا بۆ تاوێک چاوم نابۆ سه‌ر یه‌ک. هه‌موو دوکتوره‌کانی ئاشنای لای خۆمانم به‌لادا تێپه‌ڕین و دنیایه‌ک پاکه‌تی پڕ له‌ پێنی سیلین و حه‌ب و شه‌ربه‌ت.

 کاتێ ماشێنه‌که‌مان پارک کرد ، دیسان باران دایدابۆوه‌. به‌له‌ز خۆمان کرد به‌ ساڵۆنێکدا،تاق و لۆقه‌ خه‌ڵک ده‌هاتنه‌ ده‌رێ.هه‌ر دووک هاوڕێکه‌م تاوێک له‌به‌رده‌م کۆمه‌ڵه‌ تابڵۆیێکی رێنوێن راوه‌ستان و رچه‌که‌یان ساغ کرده‌وه‌،که‌ به‌ کوێدا بڕۆین! رۆییشتین!

  بامانداوه‌ نێو ساڵۆنێکی لای چه‌په‌مان ،بڕێک ته‌سکتر ده‌هاته‌ به‌رچاوبه‌ خه‌تی ره‌نگاوره‌نگ رازابۆوه‌، جه‌مسه‌ری هه‌ر خه‌ت و هێڵێک ده‌گه‌ییشته‌ شوێنێکی تایبه‌ت . لێره‌دا له‌ خه‌ته‌کان دابڕام و له‌ حاست تابڵۆیه‌کی گه‌وره‌ی نه‌ققاشی راوه‌ستام .به‌ره‌و دوو تابڵۆی پێشتره‌وه‌ش چووم و گه ڕامه‌وه‌ .هه‌ستم به‌ فیلمێکی دیکۆمێنتی ده‌کرد که‌ زوو زوو ده‌په‌ڕینه‌ به‌ر چاوم و بێ ئه‌وه‌ی مه‌ودای تێفکرینم پێبده‌ن گوم ده‌بوون.

  زه‌ریایێکی هێدی و هێمنی هه‌ور گرتووی نێشانده‌دا که‌ ئه‌گین ئه‌و که‌شتییه‌ قورسه‌ی ناوه‌راستی تابڵۆکه‌ی له‌ گه‌ڵ نه‌بایه‌ ته‌واو سووکو چرووک ده‌بوو.

 هه‌ڵبه‌ت من پێموابوو هیچ ده‌ خوله‌کی پێنه‌چووه‌ و ئه‌م هێمنایه‌تیه‌ شکاوه‌ و تؤفانێک ده‌ستی پێکردووه‌ و به‌ هه‌زار حاڵه‌ حاڵ ئه‌و که‌شتییه‌ رزگاری هاتووه‌، ئه‌مه‌ تابڵۆیه‌ک بوو له‌ سه‌ر سه‌بکی ریئالیستی کار کرابوو.

پاش ده‌ هه‌نگاوان روانگه‌یێک له‌ ماڵه‌ دڵڕفێنه‌کانی قه‌راغ ده‌ریام ئه‌دیت که‌ له‌ زۆر شوێندا به‌ لێشاو ره‌نگه‌کانیان هه‌ڵڕشتبوو .ره‌نگه‌ شاده‌کان هاشاوڵیان دێناو  نوێکارییه‌ک له‌ ریئالیستی نیشانده‌دا .

 هه‌ر دوا به‌ دوای ماڵه‌کان تابڵۆیه‌ک له‌ ئه‌ندازه‌ی سه‌دوو به‌ست له‌ شه‌ست دا ده‌بیندرا. وام دانا خه‌ریکم چاو له‌ ڕوانگه‌یه‌ک ده‌که‌م ،که‌ له‌ پشته‌وه‌و لای سه‌ره‌وه‌ هه‌ور و سه‌ما و دواتریش چیاکان به‌ تابڵوکه‌دا شۆڕ ببوونه‌وه‌ و له‌ خواره‌وه‌ش ئاو و دار و ماڵ ده‌بیندران که‌ سێلاجی و پشت سه‌ری یه‌ک داندرابوون .له‌ دووره‌وه‌ تابڵۆیه‌کی یه‌کده‌ست ده‌خولقا که‌ جورێک له‌ کولاژ یان چه‌پکه‌ چه‌پکه‌یی بوون و زۆر جووان و زه‌ریف بیری بۆ کرابۆوه‌.

 هه‌ر وا که‌ ده‌ڕۆییشتم و ئه‌م به‌راوبه‌ر له‌ تابڵۆکانم ده‌ڕوانی زیاتر وه‌ک پیشانگا کانی "نامۆ و په‌شێوم"ده‌هاته‌وه‌ به‌ر چاو که‌ شه‌قامه‌کانیان ده‌هه‌ژاند.بیرمانێکی شیرینی دیم وه‌ بیر هاتبۆوه‌، کوت و پڕ وه‌ک ئه‌وه‌ی ده‌روویه‌کی دیم لێبکرێته‌وه‌، لای چه‌پ و به‌ مه‌ودای شه‌ش میترێک، حه‌ساره‌ پارکێک وه‌ده‌ر که‌وت که‌ داری به‌ باڵای باڵه‌خانه‌که‌دا هه‌ڵکشابووسه‌کۆو سه‌نده‌ڵی دانیشتن و جی و چان و رێگه‌ پیاسه‌ی تیا بوو،چوومه‌وه‌ ناو تامه‌زرۆیی تابڵۆکان ،جار له‌ گه‌ڵ جار پتر نوێ ده‌بوونه‌وه‌ .به‌ کورتی هه‌موو سه‌بک و شێوه‌و ته‌رزت ئه‌دیت و ته‌نانه‌ت چه‌ن نوێنه‌یه‌ک له‌ تابڵۆ په‌یکه‌ر، له‌مبه‌راو به‌ری ساڵۆنه‌که‌ به‌ دیواره‌وه‌ ببوونه‌ یه‌ک و گوزارشتیان ه‌ له‌ کێشمه‌ کێشمی نێوان مرؤڤ و زه‌ریا ده‌کرد ، شته‌کانی وه‌کوو پاپۆڕ؛ماسی و ماسیگره‌ ،ڵێره‌وار و هۆنه‌ر ده‌بیندرا .

 بیرم له‌وه‌ ده‌کرده‌وه‌ ،ئاخۆ بڵێی به‌ر پرسی ئه‌م شوێنه یه‌ ‌وا ئاشقه‌ هونه‌ره‌ یان که‌ش و هه‌وای به‌ر پرسایه‌تی گشتیان وایه‌ ، چون له‌ زۆر شوێن ئه‌م روانگه‌ هونه‌رییه‌م به‌ر چاو که‌وت .له‌م دووانه‌دا بووین گه‌ییشتینه‌ جێگا .

  هاڵچه‌یێکی چووکه‌ی ته‌یار له‌ هه‌موو بارێکه‌وه‌ ،چ له‌ بؤ منداڵ و چ له‌ گه‌وره‌،لێره‌ش به‌شێکی سه‌ر قاڵی منداڵان درووست کرابوو ،به‌شێکیش بؤ خوێندنه‌وه‌و و که‌ڵک وه‌ر گرتن له‌ کتێبان .لێره‌ دیسان چاوم به‌ چه‌ن تابڵۆی گرینگ که‌وت .یه‌کیان کۆمه‌ڵه‌ خاڵێکی ره‌نگاوره‌نگی له‌ پاڵ یه‌کدا چندراو بوو که‌ سه‌ر جه‌م له‌ به‌هارێکی شاد ده‌دوان و یه‌کیان تێکه‌ڵاوێک له‌ به‌فر و لێره‌وار که‌ له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌دا جوانی خولقاندبوو، دژوازی جه‌ڵغه‌ی ژین و به‌رده‌وامی پێکه‌وه‌ هێنابۆوه‌ .

 ده‌نگی درگای رووبه‌ڕوومان سه‌رنجی بؤ لای خۆ راکێشاین و رووپۆشه‌ چه‌رموویه‌ک هاته‌ ده‌رێ و به‌ ناو هه‌رای له‌ عه‌لی کرد .

 ماوه‌ی ده‌ خوله‌کێک له‌ بابه‌ت چۆنیه‌تی نه‌شته‌ری و که‌ی و کوێ قسه‌یان کرد و له‌ ژێر غوڕه‌مه‌ باراندا گه‌ڕاینه‌وه‌ ئه‌مه‌ وای کرد دوانیوه‌ڕۆ دوای کورته‌ وچانێک من و عه‌لی به‌ره‌و کووش یان خولگه‌ی راهێنانه‌که‌ی بڕۆین.

مودیر ده‌وره‌که‌ خانمێکی سی و پێنج ساڵانه‌ بوو. له‌ پێومانگی خۆیدا بوو ،هه‌ستم ده‌کرد هه‌ر ئێسته‌کانه‌ له‌ به‌ر قورسایی زگی ده‌مه‌و روو ده‌که‌وێ، پیاوێکی په‌نجاو پێنج ساڵه‌شی لێبوو. هه‌ر دوویان قژه‌ سه‌ر و گلێنه‌ی   چاویان کاڵ بوو.هه‌ر دووک که‌ڵه‌گه‌تبوون و زۆر کۆک به‌ کاریانه‌وه‌ نووسابوون. یانی من نه‌مده‌توانی هیچ دیارده‌یێکی ماندوویی و خافڵاندن و...به‌دی که‌م .نزیکه‌ی سه‌عاتێک له‌ پرسیاره‌وه‌یان پێچاو وه‌ڵامه‌کانیان گوواسته‌وه‌ سه‌ر ئه‌و فۆڕمانه‌ی له‌ به‌ر ده‌ستیاندا بوو. له‌ بابه‌ت ئه‌و پێشنیاره‌ کارانه‌وه‌ ده‌دوان وا عه‌لی دابووی .بۆ هه‌ر کامه‌یان به‌ڵگه‌و ده‌ستخه‌تێکیان ده‌ویست .بڕیاری کۆتایی ئه‌مه‌ بوو که‌ گونجاوترین کاری بۆ وه‌ده ۆزنه‌وه .به‌ڵام ده‌بێ له‌ پێشدا ده‌وره‌یه‌کی تایبه‌ت ببێنێ و کتێبه‌کان ده‌ور کاته‌وه‌ و ئه‌وسا ئه‌گین سه‌ر که‌وت .بچێته‌ سه‌ر کار  دوو رۆژ دواتر بوو که‌ کتێبی تایبه‌ت به‌ ئاژوانی جۆره‌کانی لێفتڕاکیان بؤ نارد و تامه‌زرۆ ده‌ستی کرد به‌ خوێندنه‌وه‌ی ومن؛ هه‌ر واسه‌رم سووڕ مابوو.سه‌یر نییه‌ ؟ یانی دامه‌زرانی که‌سێک که‌ خۆی ئێشتیای لێبێ هێنده‌ به‌ بایه‌خه‌ .باوه‌ڕ بکه‌ن به‌ هه‌موو بوونه‌یانه‌وه‌ خه‌ریکی ئیش بوون .ده‌یانویست باشترین رێگه‌ چاره‌ی بۆ بدۆزنه‌وه‌.

جار و بار وشه‌یه‌کیان له‌ باره‌ی منی مه‌نگی عه‌به‌ساوه‌وه‌ ده‌کوت و عه‌لی وه‌ڵامی ئه‌دانه‌وه‌ .ئه‌وان زانیان خه‌ڵکی بۆکانم و کوردستانیمو له‌ ئێرانه‌وه‌ چووم؛زانیان لای ئێمه‌ قه‌ت قه‌ت هێنده‌ سوور نین به‌ دامه‌زراندنی کابرایه‌کی نه‌ناسی که‌سنه‌زانشوێن! ئه‌دی لێره‌ چییه‌ ؟بڵێی ؟

بڕێک شتی زۆر ئاسایی هه‌ن که‌ چون قه‌تت پێشک نه‌هاتووه‌، له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌دا راستین ؛ خه‌یاڵاوین، من پێموابوو بڕێک خه‌واڵوانه‌ چاوم کردۆته‌وه‌ و ده‌ڕوانم.

 ژن و پییاوێک له‌ په‌ستا له‌ مێشکی عه‌لییان ده‌ر ده‌هاوێشت و ده‌رخواردی ماڵۆچکه‌چوار گؤشه‌کانی سه‌ر کاغزه‌که‌یان ده‌دا ،کاغه‌ز له‌ په‌ستا هه‌ڵده‌مساو عه‌لی چووکه‌تر ده‌بۆوه‌ .

 ئه‌م خولانه‌ به‌رده‌وام هه‌ن ،چ بۆ ئه‌وانه‌ی ده‌یانه‌وێ کار بدۆزنه‌وه‌ و چ بۆ ئه‌وانه‌ی ده‌یانه‌وێ شت فێر بن. هه‌ر له‌م خولانه‌دا ده‌رسی زمانی زگماگی و زمانی سوئێدی و ...ده‌خوێنن.

  رۆژێک بابه‌تی سه‌ره‌کی ئه‌و دانیشتنه‌ ده‌بێته‌ نووسین له‌ بابه‌ت زمانی دایکی به‌شداربووانه‌وه‌

له‌ سه‌ر زۆر زمانان قسه‌ ده‌کرێ ، چون وه‌ک باس ده‌که‌ن له‌ سوئێد زیاتر له‌ دووسه‌د زمان له‌ کووش و قوتابخانه‌کاندا ده‌کوترێته‌وه‌.یه‌کیان زمانی کوردییه‌.وانه‌ی ئه‌و رۆژه‌یان ئه‌مه‌ بوو .سه‌باره‌ت به‌ زمانی دایکیتان چیتان پێیه‌ بینووسن؛ عه‌لی به‌ زمانی سۆئێدی ئاوای له‌سه‌ر نووسی.

 

"زمانی کوردی زمانێکی خه‌مبارو نامۆیه‌.چۆن ده‌توانم له‌ په‌سنی ئه‌م زمانه‌دا بدوێم؛کاتێ ده‌بینم له‌ ته‌نگانه‌دایه‌ و ژێر چه‌پۆکه‌یه‌!

بیر له‌ منداڵێ بکه‌نه‌وه‌ که‌ له‌ ژێر چاوه‌دێری زڕدایکیدا په‌روه‌رده‌ ده‌بێ و گیرۆده‌یه‌،ده‌شێ باوه‌ڕ نه‌که‌ن ! ده‌نا میلله‌تی ساحه‌ب زمانی من ناتوانن دڵشاد بن ،ناتوانن ‌ پێبکه‌نن. ناتوانن! ئێوه‌يش ناتوانن له‌ سه‌ر ئه‌م زه‌ویه‌ پان و به‌رینه‌ زمانێک ببیننه‌وه‌ که‌ وه‌که‌ زمانی من بێ وڵات و بێ حوکمات بێ، ده‌سا چۆن ده‌توانم شێعرێک بنووسم به‌ زمانی خۆم که‌ هێشتا له‌ دایک نه‌بووه‌.

هه‌ر له‌ به‌ر ئه‌وه‌یه‌ ده‌ڵێم :زمانی من زمانێکی خه‌مۆک و خه‌مباره‌.

دڵنیام به‌ خه‌مۆکی  ده‌مێنمه‌وه‌ ،تا ئه‌وه‌ی سه‌ر به‌خۆ ده‌بێ ورزگار زمانی من .

ئه‌گه‌ر رۆژێک زمانی من سه‌ر به‌ خۆ بێ ،ئه‌وا ئه‌و رۆژه‌یه‌ که‌ به‌ خۆشی ده‌ژیم."

 

 " ‌میا "مو دیر کووشه‌که‌ به‌ دڵپڕیه‌وه‌ سپاسی لێکردبوو.خاوه‌ن زمانانی دیش له‌م ده‌رده‌دارییه‌ ؛ برینه‌کانیان کولابۆوه‌.به‌ڵام ده‌نگی چه‌پڵه‌، هه‌نیسکی هێندێکی شاردبۆوه‌.

 

 

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و دوم شهریور 1388ساعت 22:45  توسط شا  | 

شانووسی دوو

شانووسی دوو

 

  فه‌رمایشتام له‌وه‌ڕان که‌ خێڵی قه‌ره‌واشان،به‌ دهۆ دزه‌ن کرده‌ هه‌ناو حوکماتن و گشت دیوانڤانام له‌ خشته‌ بردن.

وه‌ک پێش واتام، ته‌ختی له‌ ئاڵتوونن وه‌گه‌ڕاندن و چوار پێچکه‌ن تلوور خستن.

ئه‌ز شاهی شایان بمام به‌ بێ ئیختیار و ده‌س به‌سه‌ر . چن ده‌ج بکردایه‌؛ جگه‌وه‌ی بفه‌رمام ڵاڵه‌تی به‌ ئه‌رکان که‌ن؛تا هه‌ڵاوێرن زوان چه‌وتان و ده‌مراستان.

 ته‌مادارم ئه‌ز وه‌که‌ نۆکه‌ره‌ شایێ به‌نییه‌ت بم که‌ خۆن بشۆرمه‌وه‌  

‌ له‌وان تاوانن که‌ کردوومن.

مه‌خابنێ چ برحوکمات هه‌بوون له‌ هه‌رێمام که‌ به‌ ئا‌ژه‌ڵ ئاسام بئه‌ژماردن.

چ زه‌نگۆڵان هه‌بوون به‌ گۆپاڵه‌ سه‌ر کرده‌ن کردن و چ حه‌فیه‌ مه‌زاجان که‌ نه‌نکرده‌ زه‌رووی ده‌ماری ده‌سکورتان.

 مه‌خابنێ ؛چیهام به‌ ده‌سکیسان شه‌ڕان خسته‌ ئه‌ستۆ و وشرن به‌ باڵا بڕین.

ده‌ سا ده‌ با تیر نازڵم بێتێ؛له‌و حه‌له‌لوانه‌ن سه‌دان ساڵی ده‌وێ که‌ دامرکێن له‌ زایه‌ڵان .که‌ خۆن به‌ خۆنن کرد ...

 

ده‌ج    : چاره‌

زه‌نگۆڵ : ئه‌نگه‌ل ،به‌ڕه‌ڵڵا

 وشر   :  جه‌ریمه‌

ئه‌رکان  : کۆی ئه‌رک

حه‌فی  : خۆرا

+ نوشته شده در  پنجشنبه نوزدهم شهریور 1388ساعت 13:49  توسط شا  | 

سه‌فه‌ر هات

به‌شی نۆ

                                       400.jpg

 

من ئێستا له شارێكی نزیكه‌و باكووری سوئێدم كه به لین شۆپینگ  به نێو‌بانگه، ئه‌م شاره‌ش وه‌كوو هه‌موو ئه‌و ناوچانه‌ی له‌سه‌ر ڕێگه دیبووم، تا چاو هه‌ته‌ر ده‌كا دار و سه‌وزایی و چیمه‌نه كه له قه‌راغ ده‌ریاكان له‌گه‌ڵ شینی تێكه‌وه ده‌ئاڵێن و سه‌وزێكی تۆخ یا شینێكی مۆر دروست ده‌كه‌ن.

به تایبه‌ت ئه‌و كاتانه‌ی هه‌ور ده‌نیشێته‌ خواره‌وه، تاڵییه‌كی پتر ده‌دا به ڕه‌نگه‌كان و هه‌ست به كزه و ته‌زوویه‌كی له نه‌كاو ده‌كه‌ی، ئه‌مه له‌و ڕۆژه‌دا به ڕوونی ده‌ركه‌وت كه تازه گه‌یشتبووینه گوێی زه‌ریا و شت‌و‌مه‌كێكی زۆرمان بڵاو كردبۆوه و چاومان له‌و له‌شكره هه‌وره قووچاند كه ورده ورده ده‌نیشتنه سه‌ر ده‌ریا و خه‌ست و خه‌ست‌تر ده‌بۆوه، جیا له‌وه‌ش گوێمان به‌و مه‌له‌زانه سوئێدیانه نه‌دا كه دوای ده‌رپه‌ڕین له ئاوه‌كه ڕوو به سارا و عه‌لی كوتیان:

له ناوه‌خت هاتوون ئێستا هه‌وا عه‌جایه‌ب ده‌بێ. یه‌كیان پێكه‌نی و ئێمه‌ش به ده‌میه‌وه پێكه‌نین.

خه‌ریك بوو قسه‌كه‌ی وه‌ڕاست ده‌گه‌ڕا، ئێمه و ماڵه كوردێكی دیكه مابووینه‌وه، گشت ئه‌وانه‌ی له قووڵایی ئاوه‌كه‌دا ون ده‌بوون و دواتر خۆیان له‌به‌ر تیشكه ‌بارانی كڵاو ڕۆژنه‌ی كه‌لێنه هه‌ورێ هه‌ڵده‌خست ڕۆیشتبوون. من به قه‌ڵه‌م ڕه‌نگییه‌كانی سكاڵا خه‌ریكی كێشانه‌وه‌ی ئه‌و تاریكییه‌ی سه‌ر ده‌ریاكه بووم.كه جار له‌گه‌ڵ جار ده‌بوو ڕه‌نگێكی مۆرتری به‌سه‌ردا لێده‌م و تۆف و به‌ندتر وه‌دیاری خه‌م. ده‌نكه ده‌نكه‌ ی بارانه! بۆ كورته چركه‌یه‌ك چووبوومه نێو گۆرانییه‌وه و مه‌ودای نه‌دام، ته‌قه ته‌ق له‌سه‌ر ده‌فته‌ره‌كه هه‌ستا و بایه‌كی توند په‌ڕه‌كانی وه فڕه‌فڕ خست. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا هه‌موو وه‌خۆ كه‌وتین، وه‌ستاین، برووسكه‌یه‌ك سینگی تاڵی ئاسمانی ڕوون كرده‌وه و دواتر گرمه‌یه‌ك نركه‌ی له هه‌ناوی هه‌موومان هه‌ستاند، سارا ده‌ستی به چاوانیه‌وه گرتبوو، هه‌ر له منداڵییه‌وه له‌گه‌ڵ هه‌وره‌تریشقه كۆك نه‌بوو. نه‌یده‌زانی خۆی له كوێ حه‌شار دا، نه‌مانده‌زانی چۆن له بارانه هه‌ڵێین. ئه‌مه ئیدی گاڵته نه‌بوو، تیره نوورانییه‌كان پاش ئه‌وه‌ی ته‌واوی سه‌ر سینگی ئاسمانه تاڵه‌كه‌یان دادڕ دادڕ كرد، وه‌ها زرمه‌ی له زه‌وی هه‌‌ستاند، كه ترسێكی نه‌هێنێ له دڵی منیشدا كرده‌وه. بارشتێكی له كوت‌و‌پڕی به حوججه‌ت دایدا و نیوه‌مان وه‌ك تیسكه‌ی تفه‌نگ هه‌ڵاتین و خووساو تلیساوه چۆڕاینه‌وه.

چووبوومه‌وه سه‌ر دوندی چیا به‌رزه‌كانی خۆمان له ژێر غوڕه‌مه باراندا خولم ده‌خوارد و ده‌منه‌ڕاند، و به هه‌موو جه‌سته‌م تێكه‌ڵاو به دڵۆپه‌كان ده‌بووم و جۆبارم تێده‌په‌ڕاند ئاوقه‌ی ڕووبار و چۆم ده‌بووم و ئه‌رخه‌وان سوورم وه‌ڕێ ده‌خست و له‌گه‌ڵ سێڵاو وڵاتم داده‌گرت. هه‌روا به ده‌م بارانه‌وه گه‌یشتینه ماشێن، له‌گه‌ڵ خۆمان سێڵاوێك ئاومان ڕاژنده سه‌ر سه‌نده‌ڵی و سه‌ندووقی شت‌و‌مه‌كان.

ته‌ركی وێستگه‌كه به تۆقله ئاو نه‌خشنێدرابوو، هه‌ر ئاو بوو داده‌باری و هه‌ڵده‌ستاوه، ده‌تگوت به پۆمپێك ئاوه هه‌ڵمژراوه كه ده‌چێته‌وه ئاسمان و دیسانه‌وه داده‌ڕژێت. پاش ئیستێكی باش كۆمه‌ڵه لیباسێكی ڕه‌نگاوڕه‌نگی داچۆڕاو خۆیان كرد به ژوورێدا و پێكه‌نین و گازه‌نده‌یان له‌گه‌ڵ ده‌ریایێ ئاو به ماشێنه‌كه زیاد كرد.

سۆنامی خه‌وتووه، پاش شه‌و و ڕۆژێك باران نم‌نم ده‌بارێ و خۆش ده‌كاته‌وه. هه‌وره سپییه‌كان له‌م لاو و ئه‌ولای ئاسمان در‌ده‌كه‌ون، خۆر، سه‌ر ده‌ردێنێ و خه‌ڵكی تینیان ده‌وێ، ئازای گیانیان به تیشك ده‌سپێرنه‌وه و وزه وه‌رده‌گرن، وزه‌یه‌ك بۆ ئه‌و كاتانه‌ی خۆر له چاوان ون ده‌بێ.

ئێره لین‌شۆپینه، وه‌كوو ده‌ڵێن حه‌وته‌مین پارێزگای گه‌وره‌ی سوئێده كه به پێی سه‌رژماری ساڵی 2005 97428 نه‌فه‌ری جه‌ماوه‌ر تیا بووه. یه‌كێ له گرینگترین كارخانه‌كانی ئه‌م شاره فڕۆكه شه‌ڕیه‌كانه، كه له شه‌ڕی دووهه‌می جیهانیدا زۆرترین ته‌یاره‌ی لێ‌ساز كرا و به‌ره‌و به‌ره‌كانی شه‌ڕ نێردرا. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا زانكۆی لین شۆپینگ گه‌وره و به نرخه و هه‌ر ئێستا نزیك به 26500 دانشجووی هه‌یه. زۆربه‌ی ئه‌م دانشجووانه له توێژینه‌وه و لێكۆڵینه‌وه ئه‌سپارده‌كانیان به دووی سه‌رچاوه‌دا ڕوو ده‌كه‌نه كتێبخانه‌ی ناوه‌ندی شار كه ساڵی دامه‌زراندنه‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ حه‌وتسه‌د ساڵ پێشتر. دوای ئه‌م ماوه‌یه له 1998دا به سووتمان خاپوور ده‌بێ و له ساڵی 2000دا نوێژه‌ن ده‌كرێته‌وه. كه سه‌رتاپای ڕووكاری ده‌ره‌وه‌ی له شووشه ساز ده‌كه‌نه‌وه و ژووره‌وه‌ی... ڕه‌نگه شتێكی زۆر ئاسایی بێ! كاتێ دیم ته‌واوی كاریته سووله‌یه‌كان دارینن و هیچیان له ئاسن كه‌متر نییه، پێم نا هه‌وه‌ڵ به‌شه‌وه، به‌شێكی دڵگیر كه ده‌كرا منداڵ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا ده‌خوێنێته‌وه یان نه‌قاشی ده‌كات، گه‌مه‌یه‌كی فكری و زه‌ینیشی هه‌بێ ماندووی نه‌كات. هه‌ر به‌و ده‌سته‌وه و تا چل میترێ سه‌رتر به‌شی به ساڵاچووان بوو، كه له كه‌ش و هه‌وایه‌كی هێدی و پڕ نووردا ده‌یانخوێنده‌وه و ده‌حه‌سانه‌وه.

گه‌یشتبوومه كتێبداره‌كه، هه‌ر ئه‌وه‌نده ناوی به‌شی كوردیكام هێنا به بێ سێ و دوو وه‌ڕێكه‌وت و چاوه كتێبێكی ئه‌مبه‌راوبه‌ر كوردی پێ‌نیشان دام. باوه‌ڕ بكه‌ن پتر له كتێبخانه‌ی گشتی پارێزگاكه‌مانی كتێب لێبوو، هه‌ڵبه‌ت لێره‌ش دیوار به دیواری كتێبی فارسی و توركی و عه‌ڕه‌بی بووین.

ئێواره‌یه، له گه‌ڕه‌كی خیكه‌تۆر به‌ره‌و ناوه‌ندی گه‌ڕه‌ك ده‌چین، قاژووه‌كان ئاسمانیان ڕه‌ش داگه‌ڕاندووه و به‌ره به‌ره شینایی ئاسمان خاڵی ده‌كه‌ن، له‌به‌ر سۆپێرماركێتی كاك ڕه‌سووڵ داین، دانه‌كاریه‌تی و زۆر سه‌رخۆشه له‌وه‌ی ده‌توانێ هه‌واڵێكم سه‌باره‌ت به وڵات لێببیستێ. له خه‌ڵكه‌وه ده‌س پێده‌كه‌ین و به سه‌ر چۆم كێو و هه‌وراندا وه‌سه‌ر ده‌كه‌وین له تۆز و خۆڵی ونبوو له تۆی هه‌ناسه هه‌وایه‌ك ده‌دوێن، له زۆر شتی به نرخ و له زۆر شتی هیچ.

لێره هه‌موو شتێك به نرخه و هیچ شتێك نرخی نه‌ماوه! ده‌ی خۆت چ ده‌كه‌ی؟! به‌وه‌ی كه هه‌ی ڕازیت، به‌ڕێده‌چی!

_ ئه‌گین قه‌ناعه‌تت هه‌بێ ده‌بێ، به‌ڵام قه‌ناعه‌تیش ته‌واو بووه.

_ چه‌نده‌ت به ڕۆژا ده‌س ده‌كه‌وێ؟

_ به ته‌نیا كه‌مه‌كێ و به هه‌موومان _ بنه‌ماڵه _ هه‌ی نه‌مره و بژی.

_ ماشێن چی، خانوو؟

_ نیمه و ماڵیش هه‌ر ماڵه بابانمه و داگیرم كردووه.

_ منداڵ؟

_ چوارن!

_ بۆ وات ده‌كرد ماڵته؟

_ قانع بوون ئه‌وه‌ی له دوایه.

_ ئێره‌ت پێچۆنه؟

_ زۆر باش! به‌ڵام له چ بارێكه‌وه.؟

_ زۆرمان قسه كرد، له‌ سه‌ر و گوێلاكی زۆر كه‌س و لایه‌نمان دا و به‌و بڕه ماوه‌یه هیچمان به سه‌ر هیچه‌وه نه‌هێشت. چاره‌ی هه‌موو ده‌رده‌كانمان له بیر و ڕای ئه‌م و ئه‌وه‌وه _ له ڕۆژه‌كانی دواتریش _ ده‌قۆسته‌وه، ئه‌و مه‌دینه‌ی فازله‌ی هه‌بوو، كت‌و‌مت، ڕاست و ڕه‌وان، ده‌مانگوێسته‌وه بۆ لای خۆمان، به‌ڵام له پڕدا باسێكی دیكه ده‌هاته گۆڕێ، دیسان باس باسی پووڵ بوو، باسی بازرگانی، كه ده‌كرێ به‌وه‌وه به بێ گرێ‌و‌گۆڵ قسه بكه‌ی.

فیز بفرۆشی، سه‌ری نێو سه‌ران بێ... به‌ڵام كێ چاكه و كێ خراپه، هاته پێشێ، له فه‌رهه‌نگی بوونی دراوسێكان دواین، له كه‌مالیسم و پانئێرانیسم و عه‌ره‌باوی..

_ هه‌ر كه‌سه‌ی بیر و ڕایه‌كی بوو، یه‌ك ئه‌می به باش ده‌زانی و یه‌ك ئه‌و، یه‌كیش، ده‌یكوت: ڕاوه‌ستن، په‌له مه‌كه‌ن با پێتان بڵێم؛ هه‌موو گوێمان ڕاده‌گرت، له‌سه‌رخۆ ده‌یكوت، نه‌حله‌ت له باش! به قسه كردن گه‌یشتینه ماڵه دۆستێكی عه‌لی.

ژیره‌ژنێكی به ساڵاچوو ئه‌ركی ماڵداری ماڵێكی خێزانی به‌ستۆوه بوو، ڕاست ده‌تگوت سه‌رپه‌رشتی خێزانێكی لادێیی لای خۆمان ده‌كات. به‌ڵام لێره هه‌موو كچ و كوڕان ده‌بوو به‌یان بڕۆن و تا دره‌نگ وه‌خت خه‌ریكی كار بن و دیسان به‌یان تا نیوه‌شه‌و، ئه‌وه بوو كه جاروبار ده‌بوو كۆبنه‌وه و تێر تێر بیره‌وه‌رییه‌كانیان، ئه‌زموونه‌كانیان و ئازاره‌كانیان تێكه‌ڵ كه‌نه‌وه و وه‌رده‌نه‌وه. نازانم بۆ، به دیتنی هه‌ر هاووڵاتییه‌ك پێم‌وابوو...

  له‌ مێژه‌ ده‌یناسم و دڵم بۆی لێده‌دات،

 

       


له‌خۆڕاش نه‌بوو .یه‌که‌م جار به‌ دیتنی نه‌وه‌یه‌کی منداڵکاره‌ی گۆشتنی سۆئێدی به‌‌‌خۆم کوت:'بڵێی ئه‌مه‌ دواتر چۆن بیر بکاته‌وه‌'

 

 پاشان زانیم مامی کچه‌ رۆمانیایی گواستۆته‌وه‌ و پووری شووی کردووه‌ به‌ عه‌ڕه‌بێک!داخوا ئه‌م نه‌وه‌ تازانه‌ ده‌بێ چییان بؤ یه‌کتر پێبێ...: بیر وکوت و پڕ شتێکی سه‌یر به‌ مێشکم داهات،ناوێکی نه‌بیسته‌م به‌ سه‌ردا بڕین.له‌ رایه‌کی نێو ده‌وڵه‌تی؛ دیبوومه‌وه‌،بنه‌ ماڵه‌ی نێو ده‌وڵه‌تی. له‌وانه‌یه‌ ئه‌مه نوێنه‌و سه‌ره‌تایێکی گۆڕانکاری پته‌و له‌ نه‌ته‌وه‌کاندا بێت، چاک و خڕاپه‌که‌ی نازانم به‌ڵام خؤی له‌ خۆیدا شتێکی سه‌یره‌ ،نا نا هیچ سه‌یر نییه‌ و ره‌نگه‌‌ گرفتێکی زۆر به‌ته‌شه‌نه‌مان بۆ ئاسان کاته‌وه.گرفتێکی ئاشکرا که‌ له‌ لایه‌ن دنیاوه‌ ، پشت گوێ ده‌خرێ و...

  پێم وایه‌ لێره‌دا ئه‌وه‌ ده‌سه‌لمێنێ که‌ هه‌موو بنیاده‌مه‌کان سرووشتیان یه‌که‌و ره‌نگ، زمان و دین ناتوانێ ئه‌م یه‌کبوونه‌هه‌ڵوه‌شێنێته‌وه‌،مه‌به‌ستم له‌م وشه‌یه‌ ئه‌وه‌ نییه‌،هه‌موو شتێکیانوه‌کوو یه‌ک بێ.یه‌کسانی له‌ زماندا ناڵیم؛له‌ نژاددا ناڵێم ؛له‌ روانگه‌شدا نا.

  له‌و حه‌قه‌ سرووشتییه‌ خوواییه‌ که‌ ده‌ڵێم :ده‌بێ پێێ بدرێ!ماف یه‌کسانیم مه‌به‌سته‌.

ئێره‌ ماڵی دایه‌ی پێده‌ڵێن،پێموایه‌ هه‌موویان که‌یکێکی زۆڕ ئاسایییان درووست کردووه‌و ره‌نگه‌ له‌ دیوه‌که‌ی دیکه‌ شه‌معه‌کانیان به‌ یه‌که‌وه‌ کووژاندۆته‌وه‌ ئه‌م نێو ده‌وڵه‌تیانه‌ هه‌تا سه‌ر ،رێز بۆ مافی یه‌کتر دانێن و که‌س به‌ که‌س نه‌ڵێ پشت  چاوت برۆیه‌!

+ نوشته شده در  پنجشنبه پنجم شهریور 1388ساعت 0:45  توسط شا  | 

هه‌ملێت

 

هه‌ملێت                                   

بوون

يا نه‌بوون...

 

باس و خواس ناوێ نا

دڵه‌ڕاوكه‌يه ئه‌مه.

*

شه‌رابي ژاراوي له ده‌فرو

شيري به ژاران ئاو دراو

             به دوژمنن._

هه‌موو شتێ

        پێش واده‌يه

               دابين كراو و رووني روون

سا

    په‌رده

         داده‌درێته‌وه

                 له ساته وه‌ختێكي روونا.

له باخي جتسماني نوستبوو مه‌گين بابم

كه ده‌وري من ميراتگري بڕواي فريوده‌ري ئه‌وه‌و

پێخه‌في فريوي ئه‌و

تێگه‌ڵگه‌يێگي مامه‌مه!

[من ئه‌مانه گشت

      له نه‌كاو بوو تێگه‌ييم

له دزه چاوي

      هه‌ڵكه‌وت

            له راماني ته‌ماشا]

ئه‌گه‌ر بڕوا

            وه‌كوو شه‌يتانێ له نوێ

ديسا ئه‌م هابيل_ه‌شي

            بؤ جتسمانێكي كه

لايه لايه‌ي له بؤ كڕ بوون نه‌وتا،_

خودايه تؤ

خودايه تؤ

*

چ فريوێكه به‌ڵام،

             چ فريوێ!

ئه‌و كه ده‌ڕوانێ له پشت بوومه‌لێڵي په‌رده‌وه

چاك ده‌زاني

كاره‌ساتي دڵته‌زێن

ده‌نگ به ده‌نگ

خه‌منامه‌كه‌م

       به‌ر له خؤم

ده‌ڵێته‌وه.

*

له‌و ديوي په‌رده‌ي بوومه‌لێڵ

           چاوه‌كان

                  ديني بڕك و ژاني من

به دراوي زێڕ و زێو ده‌گؤڕنه‌وه.

تا له شێوه‌ي ئاشكراي شين و شه‌پؤڕ

له نووساني ده‌نگ و هه‌ناسه‌ي ئه‌و كه‌سه‌ي

بؤ نووان

دوو دڵ له راستي سه‌ير ئه‌كا

تام و چێژي ده‌س كه‌وێ.

چاوه‌نؤڕي يارمه‌تي چم بێ له‌وان، له دواخرا

مامه‌م و من

           به قه‌را

                   يه‌ك

له حاستي خؤبؤ كوڕنشێ هه‌را ده‌كه‌ن

ژاني من هه‌رچه‌نده گازه بێ له‌وان، كه داد خه‌ڵك

كلاديووس

نه ناوي مام

گشته مانايێه كؤ

په‌رده جا...

له ساته وه‌ختێكي به وه‌خت...

*

سه‌ره‌ڕاي ئه‌مانه گشت

      له‌و كاته‌‌وه‌ي راسته‌قينه

وه‌كوو نه‌سره‌وتووه رؤحێ هه‌ڵوه‌دا بؤم ناسراو

گه‌ني دنێ

       وێنه‌ي دووكه‌ڵي مه‌شغه‌ڵي شانؤگه‌له، درؤييه‌كان

قانگي ده‌دام،

باسێ نا

       دڵه‌ڕاوكه‌يه ئه‌مه:

بوون

يا

نه‌بوون

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ئاخ(1)

بؤ‌ديتنه‌وه‌ت

له درگانه‌ي كێوا ده‌گريم

له درگانه‌ي زه‌ريا و گژدا.

بؤ ديتنه‌وه‌ت

له هاژگه‌ي بادا ده‌گريم

له چوارڕێيانه‌ي وه‌رزاندا

له چوارچێوه‌ي شه‌ق‌و‌شڕي په‌نجێره‌يه‌ك

كه ئاسماني پڕ هه‌ور و هه‌ڵا

ده‌خاته قه‌تحه‌ي كؤنه‌وه.

...........

به چاوماني وێنه‌ي تؤوه

ئه‌م ده‌فته‌ره چؤڵه‌م

تا كه‌ي

تا كه‌ي

هه‌ڵدرێته‌وه؟

*

له‌گه‌ڵ با رێكه‌وتن و

ئه‌وينيش

كه ده‌سته خوشكي مه‌رگه._

هه‌رمانيش

نه‌هێنييه‌كاني گش

به گوێي تؤدا چرپاند.

له‌مه‌ودوا چوويته به‌ژني گه‌نجێكه‌وه:

شياو و ته‌ماهێن

گه‌نجێكي وا

كه خێوي خاك، خێوي دياراني

ئاوه‌ها

دڵگير كردووه!

ناوت كازێوه‌يه به‌سه‌ر ته‌وێڵي ئاسمانا تێده‌په‌ڕێ.

_به پيرؤز بێ ناوت._

ئێمه وا

ده‌يڵێينه‌وه

شه‌وان و رؤژان و

هێشتاكه‌ش...

 

.

 

 

 

 

  

  مه‌رگي ناسري

به هه‌وايێكي يه‌كده‌نگ

                      يه‌كده‌نگ

پاشه‌سه‌ري دارينه بار

                    له دوايه‌وه‌ي

قورسه هێڵێكي به‌له‌ر

ده‌كێشێتن به ئاخێدا.

 

«- تاجێ دڕووي له‌سه‌ر بن!»

 

بێ‌بڕانه‌وه ده‌نگي پاشينه‌بار

له ژانه وڕينه‌يدا

             يه‌كده‌نگ

لزگه‌ي ئاگريني ده‌ڕست.

 

«هه‌ڕؤ، به له‌ز به ناسري، هه‌ڕؤ، به له‌ز»

 

له ديتنه‌وه‌ي دڵؤڤاني ته‌ژي گياني

سووكبار

وه‌كوو قوويێ

بوغور

له بێ‌خه‌وشي هه‌ناوه‌كه‌ي راما،

«به قه‌مچي خاوي بشكێنن!»

خه‌ره‌زه‌نگ

داهاته‌وه و

هؤنه‌‌ي بێ‌كؤتايي سوور

له درێژايي خؤيا

ترازا زوو

له گرێيي زل.

 

«هه‌ڕؤ، به له‌ز به ناسري، هه‌ڕؤ، به له‌ز»

*

له ريزي ئاپؤره‌ي راماواندا

                    ئه‌لعازر

به ئه‌سپايي رێگاي ده‌بڕي

ده‌ستي هه‌ردووك

      له پشته‌وه

               هه‌ڵپێكابوو له ناويه‌كدا و

رؤحي له ژاني قورسي وه‌باڵێكي گورچووبڕ

رزگاره‌وه دێت:

«نه‌يده‌ويست خؤي ئا، ده‌نا تواناي هه‌بوو!»

*

ئاسماني كورت

            قورس

به سه‌ر هه‌واي ده‌مه و فه‌وتاني ره‌حما

                           تێك ته‌پي.

تازيه‌باران

          وه‌ربوونه ته‌پؤڵكه و

خؤی و مانگيش

له يه‌ك

               خزان.

 

 

 

هاسميك

له‌گه‌ڵ هێشوه ياسه‌كاندا هاتبووي

باري سه‌رشاني

كه‌س نه‌بوو

سه‌لماندني هه‌وێڵي تؤ.

بلووري سه‌ر ئه‌نگوستانت كه بريقانه‌وه‌ي ده مانگي يه‌كشه‌وه بوونگ

بوێژي حه‌قايه‌تي پياوێ بوون له‌به‌ر به‌ڕؤچكه‌ي هه‌تاوا

ئه‌وه‌ي پاوڵاوي ديناو بوو

ئه‌وه‌ي مه‌ترسي بێشه‌ي غه‌واره‌يي

بڕگه، بڕگه

هه‌ڵگرتبوو

*

ده‌نووستي

ده‌هاتين و ده‌ماندي

گيانت

هه‌موو به‌سته‌ي بێ‌تاوانين.

راست وه‌ك ئه‌و سازه‌ي له تؤفاني سازان

ته‌نيا و ته‌نيا

گوێ بؤ ده‌نگي خؤي

شل ناكا:

گوڵؤڵه‌يێكي ونداسه‌ره

ده‌كرێته‌وه،

هه‌وايه‌كي دڵڕفێن

كه جيا له فامي هه‌موانا

خؤ نانوێني.

سه‌يرمان نه‌ده‌كردي، جه‌خار!

گيرؤده‌ي هه‌وێنێ بووين له‌وپه‌ڕي هه‌وێڵي تريفه‌ييت

ژياني

به هێماوه ده‌دي.

كه‌ي وه‌ها هه‌ڵكشابووي ئه‌تؤ،

ئه‌ي مانگؤچكه‌ي نينؤخانت ده جار بلووري

ژين!

به كام پيرؤزه‌سات

هه‌ڵكشابووي؟

برايم و ئاگر

له هه‌ره‌سي خوێناوي بؤره‌تار

پياوێ ئه‌وده‌م له كه‌س نه‌چوو

كه زه‌وي سه‌وزه‌ڵان ده‌ويست و

ئه‌وين شياوي شؤختريني ژنان

ئه‌مه‌يان

له بير

نه هێنده سووكبايي وه‌ها

شياوي كوچك و خاك بێ.

چ پياوێ بوو! چ پياوێ!

كه ده‌يكوت

دڵ شياوتر له‌وه‌يه

كه به حه‌وت شيري ئه‌وين

له خوێن گه‌وزێ.

ئه‌وه‌ك ده‌شێ ببێته رێي

خه‌رامي ناوه جوانه‌كان.

شێره پياوه دڵ چياسنێ وا عاشقێ

گؤڕه‌پاني چاره‌نووسي جؤگه خوێن

ئه‌و به پاژنه‌ي ئاشيل

ده‌يبڕي._

جه‌سته زاخاوێ

كه رازي مردني

خه‌مي تاكي و

ژان ئه‌ويني بوو...

*

«-ئه‌هاي ئه‌سفه‌ندياري دڵ به خه‌م

بؤ تؤ باشتر هه‌ر ئه‌وه‌ي

چاو لێك بنێي!»

*

«ئاخؤنا

يه‌كێ نا

به‌شي ده‌كرد

بؤ بسازي چاره‌نووسي من؟

هه‌ر ئه‌وه‌ي گوڕاندم

نا!

خؤم

له رؤچوون

دابڕي

ده‌نگێ بووم

_ شێوه‌يێكي نێو شێوان و من _،

مانايێكم پێبڕا.

من هه‌بووم و

بووم

نه‌وه‌كوو خونچه‌يێ

يانه گوڵێ

يان ريشه‌يێ

بێته چڕوو

يا دانه‌يێ

به لێره‌وار

به‌و چه‌شنه وا

بؤره پياو

بێته شه‌هيد؛

تاكوو سه‌ما بؤ نوێژه‌كه‌ي له‌به‌ر پێيا دابێته‌وه.

*

داماوه عه‌بدێكي گوێ له مست

نه‌بووم ئه‌من

نا، رێي به‌حه‌شتي من

بزنه‌ڕێي، فه‌رمانبه‌ري و كوڵؤڵه‌تي

نه‌بوو:

ده‌بوو، ببا، له بؤ ئه‌من خودايێ دي

شياوي ئافرانده‌يێ

بؤ پاروه‌ نانێ بێ‌ده‌جي

لاره‌ملي،

نه‌كا. نه‌وێ

خودايێ ديم

له شێوه‌دا

خؤم ئافراند.

*

مه‌خابنێ كه شێره پياوه دڵ چياسنێ

تؤبووي، ئه‌تؤ

چيا ئاسايي

به‌ر له‌وه‌ي بتلێيته خاك

به گوڕ و مه‌زن

ته‌واو ببووي.

به‌ڵام خودا نه‌بوو

شه‌يتان نه‌بوو

چاره‌نووست

كؤته‌ڵێ نووسي

كه ده‌يانپه‌ره‌ست.

كؤته‌ڵێك

كؤته‌ڵيه‌كان

ده‌يانپه‌رست.

 

 

 

 

 

 

 

 

ته‌نيا

به رێي قوربانگه‌مدا ده‌به‌ن ئێستا

گوێ راگرن ئه‌نگؤ، له رونگه‌دا كه دانيشتوون

بؤ ته‌ماشا.

به ئه‌ژمار، چ‌ها پترن نه‌فاميتان له تاوانێ

كه نه‌مكردوون!

ببڕاو ببڕ پێوه‌نديم بووبێ له‌گه‌ڵتان.

به‌حه‌شتتان به تاسه‌ي له ئامێزگرتنم، له ياوي دؤژه‌يي چاومانێكي بێ‌كؤتاييدا ده‌بێته خؤڵه‌مێش؛ تا ئاورێكي وه‌ها بكه‌م به دياري ده‌ستم بؤ دؤزه‌خي خؤفاويتان، دؤژه‌ييه‌كاني چاره‌ڕه‌ش، له هاڵاوي به تين، ئاگري ده‌ور و پشتي خؤبخؤنه‌وه به‌جێي سارداو.

ئاخه بێزارم ئه‌من له هه‌رچێكي له‌گه‌ڵتان بێ، له هه‌رچي بؤني ئێوه بدات:

له مناڵي خؤم

له باوكم

له بؤدڕني ئامێز و

له ده‌ستانتان كه ده‌ستي مني چيها به فێڵ

گوشيوه توند.

له دڵ گرژي و به‌زييتان

له خؤيي خؤم

كه نابه‌دڵ، له كؤته‌ڵتان شێوه‌ي له رواڵه‌ت

پێ‌بڕا.

ئه‌ترسم من، له دووري و نزيكي خؤف ئه‌كه‌م.

خواكانتان سيزيفي زاڵم ده‌بخش.

من پرومته‌ي نامرادم

وا له جه‌رگي ماندوو

كه‌ولم له بؤ قاڵاوه بێ چاره‌نووسه‌كان راخستووه.

ئه‌وه‌تانێ بوغزي من، له هه‌رماني ره‌نجي مندا.

تا له‌گه‌ڵ هه‌ر سڵاو و بژينێكتان، ده‌نووكي خه‌رته‌لێ هه‌ست كه‌م

به‌سه‌ر جه‌رگه‌م دا.

چزووي رمبي سه‌رجه‌رگي له‌تم، مه‌ستانه‌تر له ماچي لێوي

ئێوه بوو.

چونكێ نه‌مبيست قه‌د له ليوانتان و تار

غه‌يري درؤ

خؤزگه‌م به دڕكي نێو گلێنه‌ي چاو، كه له چاو كڕياره‌تيو

به حه‌زترن

بؤ؟ چونكێ نه‌مدي سه‌يري من كه‌ن

جيا له‌وه‌ي خاوه‌ن له كؤيله‌ي خؤي ئه‌كا.

له پياوانتان پياوكوژان و

له ژنانتان جنده‌كانم به دڵترن.

كامه خوا ده‌ركه‌ي به‌حه‌شتان لێ‌ده‌كاتؤ، من

حه‌ز به له‌حنه‌تي بێ‌بڕانه‌وه‌ي ده‌كه‌م.

حه‌شر له‌گه‌ڵ پياوچاكان و تێكه‌ڵاوي له‌گه‌ڵ كچاني كرچ

له به‌حه‌شتي ئاوه‌ها

پێشكه‌شيتان.

من پڕومته‌ي نامرادم

بؤ قاڵاوي بێ‌چاره‌نووس، له جه‌رگي ماندووم

كه‌وڵي هه‌ميشه‌ييم راخستووه.

گوێ راگرن ئه‌نگؤ، كه دانيشتوون له روانگه‌دا _

بؤ ته‌ماشاي نامؤ قوربانييه‌ك من بم _،

ببڕاببڕ پێوه‌نديم بووبێ له‌گه‌ڵتانا.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

قريشكه گاز...

له كوێ ده‌بێ

ئه‌وێ دنێ

كه ئێسته بؤته له‌مپه‌ري بيره‌وه‌ريم؟

ئاوره گڕه‌ي به بێ كه‌مي له شاديا له گه‌شكه بوون

له ديوه ديوي بێ ده‌لاقه‌ي ئه‌و هه‌ژاريه، ئه‌و روونيه

كؤشكێكي رازاوه به ياسا و نه‌خش

ته‌نێ و ته‌نێ

حه‌شارگه‌يه‌ك

حه‌سيرێك و

ببڕا و ببڕ.

كوا شكؤ و نازي به بێ‌هؤكار و ويست؟

كوا له كوێيه و چ ده‌مايێ تێپه‌ڕي

رووداوه سه‌ير

كه بؤ په‌نچكه نانێ ئێمه كؤيله سه‌ربزێوه‌كان

پێخؤرێ نه‌بوو.

بؤيه رژدي هه‌ر ژه‌مێكي ديزه‌يێ

تێري حه‌وتوويه‌كي مه‌و

جاروباريش پێي‌ده‌نا مانگێكه‌وه

به پێ‌دزه

له سنووري «بيرمان» هه‌ڵده‌هات.

[زؤر هه‌ڵده‌هات]

ئاخؤ بؤمه‌ش

هه‌وێڵي مه

به‌شي ده‌كرد؟

نادياري دووكه‌ڵي كوانووي هؤبه‌مان

هيچ له دامركان نييه

تاراندني ترفه ترفي چاوه‌كان

فێڵێك!

بڵێي!

له‌ش له‌سه‌ر خؤشي ژياني داده‌ژێ

وه‌ك په‌پووله چؤن له‌به‌ر گه‌شه‌ي گوڵێك

ئه‌وده‌م ئێمه

دوو كه‌سي

ده‌س له هه‌مبانه‌ي به سێحري شاسوله‌يمان

برسي بي حه‌جمينان

ميوان ده‌كرد

له‌سه‌ر په‌لكه‌زێڕينه خوانچه‌يه‌ك

*

قورسه هێشتا ئاسمان

له قريشكه گازي په‌سني تؤ

[بێ‌فيزترين كه‌سين بڵێي!]

 

ئه‌م ئاوره گڕه پڕ بڵێسه‌يه

چراغاني رێزي كێيه.

 

به‌ڵام خوداكه‌ت ئه‌ي بڵێ

چي به‌سه‌رهات كؤشكي پڕ نه‌خش و نه‌ريت

ئێسته‌وا

زيندووه زيندانێكي بێزارييه بؤم

هه‌موو به‌يان و

شێوگه‌لێ

له ديوه ديو كه‌لاوه‌يا

رق و قينم

به‌سه‌ر سه‌را ده‌ڕێژنێ

*

له كوێنده‌رێي؟

كێم پێ‌ده‌ڵێن؟

جوغرافيامان ده‌بێ كوێ بێ؟


 

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و نهم مرداد 1388ساعت 7:26  توسط شا  | 

به‌شی هه‌شت

به‌شی هه‌شت

 

ده‌ڵێن کاتێ ژنێکی دووگیان به‌ ژانه‌وه‌یه‌ و دوور له‌ نه‌خۆشخانه‌ی تایبه‌تی ده‌ژی و پێویستی به‌ یارمه‌تی هه‌یه‌، هه‌ر دوا به‌ دوای راگه‌یاندن هێلوکۆپتێڕێک دێ و ده‌یبا. کؤمه‌ڵێ خه‌ڵک یاریده‌ی ئه‌ده‌ن و به‌ ده‌وروو پشتیدادێن تا ده‌نگی گریانێکی شیرین هؤڵه‌که‌ داده‌گرێ و بزه‌ هه‌موو لێوه‌کان ده‌ڕازێنێته‌وه‌ . باوک له‌ کاتێکدا له‌ گه‌ڵ یه‌که‌م دیمه‌نی به‌شبوونه‌ خۆشه‌ویستیه‌که‌ی یه‌کده‌گرێت، حه‌زێکی شاد ته‌واوی جه‌سته‌ی داده‌گرێ که‌ ره‌نگه‌ بۆ جارێکی دی نه‌یبینێته‌وه‌.

  له‌و کاته‌دا که‌سانێک دێن بۆ پیرۆزبایی و ده‌ڵین :ده‌شێ تا ماوه‌یه‌ک-بؤ وێنه‌ شه‌وو ڕۆژێک-ناو و پێناس و نێشانه‌ی منداڵ راگه‌یێنن تا کاری پێویستی له‌ بؤ بکرێ. به‌ڵام چکارێک؟ ده‌ڵین : له‌و ساته‌وه‌ ده‌که‌وێته‌ ژێر چاوه‌دێری ده‌وڵه‌ته‌وه‌ ومافی بۆ دیاری ده‌کرێ، نا نا هه‌ر وا سووک و ئاسان نیه‌ مندالت بێ خه‌رجی ده‌وێ، خۆراک و لیباس و دواتر کایه‌و مه‌دره‌سه‌ و چی و چی له‌ پێشه‌. به‌ کورتی و به‌ کوردی هه‌موو شتێکی ده‌بێ بۆ دابین که‌ی . تازه‌ ئه‌وه‌ عه‌ولادی ده‌وڵه‌ته‌ ، بؤ که‌س ده‌توانێ له‌ته‌واوی هه‌ژده‌ ساڵه‌ی ژێر چاوه‌ دێری ده‌وڵه‌تدا ده‌ستی بۆ به‌رێ. هه‌ر به‌ حاڵ سووسه‌ی ئه‌وه‌ بکه‌ن پێی راناگه‌ن ، مافی به‌ تاڵان ده‌به‌ن،یان ده‌خرێته‌ ژێر زه‌خت و زه‌جری دایک و باوکه‌وه‌ ؛ یا به‌ هه‌ر شیوه‌یه‌ک کاری نه‌ ویسته‌ی پێده‌که‌ن به‌ بێ سێ و دوو دۆسیه‌ی بۆ درووست ده‌که‌ن و زیندانی و وشر و (جه‌ریمه‌ ) و ته‌مبێیانه‌ی بۆ ده‌بڕنه‌وه‌ .

  دیسان ده‌ڵێن : ئه‌گه‌ر هاتوو بنه‌ماڵه‌یه‌ک نه‌یتوانی ئه‌م مافانه‌ی بۆ دابین کات ،یان به‌ هه‌ر هۆیه‌که‌وه‌ ئه‌م شیاوه‌تیه‌یان تێدا نه‌بوو،منداڵه‌ی لێده‌ستێننه‌وه‌ و به‌ که‌سێکی دی ده‌سپێرن . ئه‌م ئاگاداریه‌ تا ته‌مه‌نی سه‌ر به‌ خۆ بوونه‌ ، ده‌ی ئه‌و کات چی ده‌وێ ؟ کار و ماڵ .زۆر شتی دیم بیست و دیت ،له‌ مافی ژنه‌وه‌ هاتا سرووشتی بێ گیان وبوونه‌وه‌ره‌کان .حه‌قی ئه‌و قاژووانه‌ی گجارێ عاسمانیان ره‌ش داده‌گیرساند و له‌ سه‌ر هه‌موو په‌رژینه‌ گیاو و سه‌نگچنه‌ رێره‌وه‌کان و سه‌وزه‌ڵانی به‌ر ده‌م پارک و چێشتخانه‌ و شوێن بابۆڵه‌کاندا ده‌بیندران، له‌ به‌ر چاو ده گیرێ .ئازاد دێن و ده‌چن،به‌ بێ سڵ کردن ده‌په‌ڕنه‌ سه‌ر مێزه‌کان ‌و به‌شی خۆیان له‌وه‌ی ده‌یاندرێتێ ده‌ڕفێنن و به‌ره‌و به‌شێکی دی فڕه‌ ده‌که‌ن.

ده‌ڵێن : وه‌ک چۆن که‌س حه‌قی بنیاده‌م کوشتنی نیه‌ که‌سیش توانای تیره‌ به‌رد هاویشتنێکی قه‌ستانه‌ی نیه‌ . ناکرێ به‌ ئیشتیای خۆت وبه‌ بێ حیساب ته‌نانه‌ت راویش بکه‌ی. باوه‌ڕ بکه‌ن شاری به‌ بێ مه‌ل و په‌له‌وه‌ر و گوڵ و دارستان وه‌ک شاری په‌تا لێدراو وایه‌ که‌ ده‌بێته‌ هۆی ده‌مار به‌ندی دانیشتوانی .

  به‌ خۆم کوت که‌وایه‌ لێره‌ هه‌موو  شتێک ئازاده‌ بۆ خزمه‌ت به‌ یاساو مرۆڤ بۆ جوانی سروشت و سروشتیه‌کان بۆ ئازادی. هه‌وه‌ڵ که‌مه‌کێ و دواتر دنیایه‌ک خه‌جاڵه‌تیم کێشا ،پڕ به‌ هه‌ناوم به‌ سه‌ر خۆمدا گوڕاندم هه‌ی ... بیری خراب نه‌که‌یه‌وه‌ ، حه‌دت ناگات ،به‌ ته‌وسه‌وه‌ ته‌رسه‌ بزه‌یه‌ک بێنیه‌ سه‌ر لێوان و به‌و گشته‌ جوانیانه‌ی له‌ ژێر بیرۆکه‌ دژێکدا حه‌شارتداوه‌ پێبکه‌نی . به‌ڵێ لێره‌ ئازادن به‌ ویستی خۆ له‌ به‌ر که‌ن ، بخۆن و بخۆنه‌وه‌.ئه‌مه‌ به‌شی هه‌موانه‌ ،ئازادن هه‌ر چۆنێک ده‌یانه‌وێ خۆ له‌ خه‌یاڵه‌وه‌ وه‌ر ده‌ن و له‌ بیره‌وه‌ بچن و بیران داتاشن . دیسان هه‌موان ده‌توانن خۆشیان بوێ و خۆشیان بوێن . یه‌که‌ یه‌که‌ حه‌قیان هه‌یه‌ خواکه‌یان وه‌ک داڕشتووی زه‌ینی خۆیان خۆشتر بوێ. وه‌ک ئه‌و شاعێره‌ ره‌شه‌ی پێیوایه‌ عیسا قولێک بووه‌ و منداڵه‌ ره‌شێک خوا له‌ چه‌شنی خۆی ده‌بینێ. گشتیان له‌ زه‌ینی خۆیاندا وا بیر ده‌که‌نه‌وه‌و که‌س بۆی نیه‌ بڵێت: ئاوا ده‌بێ و ئاوا نابێت .

 

 ئه‌م قسانه‌مان له‌ گه‌ڵ مامۆستا شه‌ریفیه‌کان باس کرد که‌ بۆ به‌خیر هاتنم هاتبوونه‌ ماڵی ساراو عه‌لی .له‌لاتره‌وه‌و رۆژێ دواتر ئازادم دیته‌وه‌ که‌ ئێستا ثیاوێکی به‌ ژن و مندال بوو به‌لام چاوه‌ شینه‌کانی هه‌ر ئه‌وه‌ بوون وا به‌ منداڵی کێشابوومه‌وه‌ . هه‌ر بزۆز و ژیر پڕ جه‌فه‌نگ و شاد هات و هات تا له‌ نوقمبوون له‌ بیره‌وه‌ریه‌کاندا ماتی کرد و خه‌می گرانی به‌راوه‌رد خستیه‌ سه‌ر رچه‌ی چیرۆکێک.

 

سه‌یر ئاخ.......................................................................................خ

 

     کوتی : میتڕۆ وه‌ڕێکه‌وت و هه‌موو شتێک له‌ گه‌ڵ ئه‌ودا تێپه‌ڕی، ئه‌گه‌ربیانهێشتایه‌ به‌ تیژی زه‌مان ده‌ڕۆییشت ،که‌چی کوت و پڕ وه‌ستاندیان.، به‌ سانایی راگرتنی دووچه‌رخه‌یه‌ک یان ماشێنێک، لێره‌دا که‌ هه‌ر وا به‌ عه‌جایباته‌وه‌ تێیفکریبووم کوتی : ئه‌مه‌یان به‌ پێچه‌وانه‌ی راگرتنی زه‌مانه‌ به‌ڵام له‌ زمان ئه‌و که‌سه‌وه‌ی لێم بیستووه‌ هیچ غه‌ریب و نه‌گونجاو نیه‌ چون جیا له‌و دوو نه‌فه‌ره‌ هه‌موو عاله‌م وه‌ستابوون ،هه‌موو به‌ جه‌سته‌و زه‌ین  ویشک ببوون .

        کچێکی قژ زه‌رده‌ له‌ سه‌ره‌ خۆو هێمنانه‌ ده‌یکوت ناتوانی له‌ گه‌لمان بێی و ده‌بێ بچیه‌ خووارێ.کابرای به‌رانبه‌ر به‌ جل و به‌رگێکی رێک و پێکه‌وه‌ لاقی له‌ سه‌ر لاقی دانابوو و پاڵی دابۆوه‌و بێ ئه‌وه‌ی وه‌ڵامی بداته‌وه‌ ، له‌ په‌نجێره‌وه‌ چاوی له‌ دیواره‌ ره‌ق و ته‌قه‌که‌ی تونێله‌که‌ بڕیبوو : دیسان به‌ نه‌رمی کوتیه‌وه‌ : تۆ ده‌بێ دابه‌زی ، حه‌قی سوار بوونت نیه‌.

    تێکڕای ئه‌وانه‌ی دانیشتبوون و ئه‌وانه‌ی به‌ پێوه‌ بوون ؛زه‌ین بڕیان کردبوو و چاوه‌ڕێی کۆتایی ئه‌م ده‌مه‌ قاڵه‌ بوون و تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ له‌ گه‌ڵ زه‌مان .

  

   ده یکوت کوتوویه‌تی ::تۆ غه‌در له‌و حه‌شیمه‌ته‌ ده‌که‌ی ، هه‌ر ئێستاش بوویه‌ته‌ هۆی به‌ فیڕۆ چوونی کاتی عاله‌م ، بڕێک به‌ خۆتدا بچۆوه‌و بچۆ خواره‌وه‌ .

 

 ئه‌مجار کابرا له‌سه‌ره‌ خۆترله‌ به‌رانبه‌ره‌که‌ی کوتی :من پێم خۆش نییه‌ نچمه‌ خوارێ.

خه‌ڵک ورده‌ ورده‌ وه‌بیر پشوو سواری که‌وتبوونه‌وه‌ و به‌ تایبه‌ت من هه‌ر وه‌ک لای صۆمان ویستم بچم و هه‌ڵده‌مێ که‌ دیسان ژنه‌ کوتی : من وه‌کوو چاو دێرێک به‌ ئه‌رکی سه‌ر شانی صۆمی ده‌زانم ، بلیتی هه‌موو ئه‌و که‌سانه‌ی دێنه‌ ژووره‌وه‌ وه‌ر ‌گرم، هیچ نه‌بێ بیبینم ،به‌ڵام تۆ بێ یاساییت کردووه‌.

 

  -بۆ بلیتێک ؟ کوته‌ کاغه‌زێک؟

 

-        بڕوانه‌ ، هه‌مووی ئه‌مانه‌ که‌ کاتیان به‌ فیڕۆ چووه‌ له‌ ئه‌ستۆی تۆیه‌،تۆ قانوونت پێشێل کردووه‌ ،لا قانوونی!تکا ده‌که‌م چیتر رایانمه‌گره‌ و دابه‌زه‌ .

 

-         تۆ قانوونت پێشێل کردووه‌، لا قانوونی،تکاده‌که‌م چیتر رایانمه‌گره‌ و دابه‌زه‌.

 

کوتی من دوو هه‌نگاویش به‌ره‌و نێو بژی چووم، ویستم بڵێم بابه‌ چی دی چه‌قه‌ چه‌قی ناوێ ئه‌وه‌ پووڵی دوو بلیت به‌ڵام زۆر زوو وه‌خۆ هاتمه‌وه‌ و له‌م ده‌مدرێژیه‌ په‌شیمان بوومه‌وه‌ .

 

 زۆر که‌س ئه‌مه‌یان به‌ ده‌رفه‌تێک ده‌زانی ، وه‌ها چووبوونه‌ قووڵایی کتێبه‌کانیانه‌وه‌و له‌وانه‌ بوو ؛دوای پێک هاتنی ئه‌م دووانه‌ و دوور که‌وتنه‌وه‌ له‌م وه‌ستانه‌ زه‌مانه‌ به‌ خۆشیان نه‌زانیایه‌‌.

 

  ژنه‌ قژ زه‌رده‌ که‌ڵه‌گه‌ته‌که‌ کوتی :وا باشه‌ دابه‌زی و زۆر ماتڵمان نه‌که‌ی .

 -که‌س ناتوانێ به‌ زۆر دامبه‌زێنێ.

هه‌چ کام له‌ قسه‌کانی ئه‌م دوو که‌سایه‌تییه‌ گرژی نه‌خسته‌ نێو چاوانیان و دڵیانی هێنده‌ رێک نه‌گوشی یه‌کتریان ناخۆش بوێ.

 

له‌ په‌ستا کوتبووی ، ئه‌مه‌ بۆچوونی خۆمه‌، هه‌ر چه‌ند هیچ کام له‌ خه‌ڵکی ئێمه‌ ئه‌ونده‌ بێغیره‌ت نین.

ژنه‌ که‌ڵه‌گه‌ته‌ رێک و پێکه‌که‌ کوتی :تا هه‌ر وه‌ختێ پێت خۆش بێ ده‌توانی دانێشی به‌ڵام میتڕۆناتوانێ له‌ جێی خۆی بجووڵێته‌وه‌؛ ئه‌گه‌ر ده‌کرێ دابه‌زه‌ !

 

 کابرا زۆر هێدی و له‌ سه‌ره‌ خۆ هه‌ستا و له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌دا که‌ ده‌چووه‌ خوارێ کوتی:

 

ئه‌وه‌ من ده‌ڕۆم به‌ڵام له‌ گه‌ڵیشتانبایه‌م شتێکی سه‌ێر نه‌بوو. هێچ سه‌یر نه‌بوو.

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و یکم مرداد 1388ساعت 8:28  توسط شا  | 

به‌شی حه‌وت

به‌شی۷

 

ئه‌مه‌ جیا له‌و هه‌میه‌ته‌یه‌ که‌ هه‌ر به‌ لێره‌واری سرووشتی و به‌شی کشت و کاڵی و ... چه‌م و چیا ده‌درێ،کاتێ به‌ لای شا ڕێیه‌کاندا ده‌ڕۆی ئه‌م به‌راو به‌ر ،دارستانی چڕ و پڕی سه‌ر و کاجی باڵا غه‌ده‌نگ ده‌بینی که‌ هه‌ر چی که‌ڵه‌گه‌تتر ده‌بن؛به‌ زێڕ کفتێک به‌ژنه‌ رێک و پێکه‌که‌یان ده‌راز ێته‌وه‌ که‌،-لێره‌دا پێوێسته‌ ئه‌م راستیه‌ بدرکێنم له‌ به‌ر تامه‌زرۆیی رۆمانه‌ نه‌ناسراوه‌که‌ی به‌ر ده‌ستی سازان و ساکار ناعیلاج بووم ره‌وتی سه‌فه‌ر نووسه‌که‌م راگرم و دووانه‌ کتێب وه‌ک به‌شه‌ره‌نگێک دانێم که‌ خۆشم نازانم له‌ کۆتاییدا چی به‌ سه‌ر دێت –

 

وه‌ک بنه‌مایه‌کی ئابووری مه‌زن چاوی لێده‌کرێت .که‌ جگه‌ له‌ هه‌نارده‌ کردنی ،ده‌توانی له‌ هه‌موو شوێنێکی وڵات بیبینیه‌وه‌، ده‌کری راشکاوانه‌ بڵێی،سه‌ر پاکی هه‌موو ماڵه‌ قه‌دیمیه‌کان و زۆرینه‌ی ویلاکانی ئێسته‌شیان له‌ دار درووست کراون .ته‌نانه‌ت قوتابخانه‌کانیش که‌ره‌سه‌ یاریه‌کانی نێو باغچه‌وپه‌رژینی حه‌وش و حه‌سار و په‌نجه‌ره‌ دوو تۆکانی هه‌موو ماڵان و زۆر شتیدیکه‌ هه‌ر له‌ دارین .له‌ پاڵ ئه‌م دارستان و جه‌نگه‌ڵه‌ مه‌زنانه‌دا مه‌زرا و سه‌وزه‌ڵانی زۆر پان و به‌رین ده‌بیندرێ که‌ به‌ دیتنی به‌سته‌ تێکه‌وه‌ به‌سراوه‌ چه‌رمووه‌کانی ریز ه‌ڵاو ریزی ناو مه‌زراکه‌ ؛ به‌ر ده‌وام پرسیار هانی ده‌دام ودواخر پرسیم و بۆم ده‌ر که‌وت که‌ ئه‌مانه‌ گشتیان گژ و گیاو ئالفی وه‌رزێران و مه‌ڕ و ماڵاتدارانن که‌ دوای دروونه‌وه‌یان به‌ ماشێنه‌ تایبه‌تیه‌کان لوولیان کردوون و پێچاویانه‌ته‌وه‌ و...سرووشت هه‌ر وا به‌ جوانی ماوه‌ته‌وه‌و ئاڵفی پێویسیان به‌ بێ په‌ستاوتنه‌ ناو کادێن و ئاڵفدانه‌کانه‌وه‌ پاشه‌که‌وته‌ کردووه‌ .باوه‌ڕ که‌ن جوانیه‌که‌ی جێی سه‌ر سوورمانم بوو .

 

سکاڵا چووکه‌ رۆژی پتر له‌ جارێک ده‌یوت : خاڵه‌ با بڕۆین بۆ داگیس ، یان روسنداڵ و ئیسکولان وه‌کوو مه‌دره‌سه‌ی سه‌ره‌تایی و پێش سه‌ره‌ تایی و ...له‌وێشه‌وه‌ به‌ره‌و پارکۆکه‌ گه‌ڕه‌کیه‌کان که‌ منداڵ له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌دا به‌ هه‌موو جۆره‌ یاری و کایه‌یه‌که‌وه‌ خه‌ریک ده‌بوو له‌ش ساغ و به‌ هێز و شادیش ده‌بوون .چون ئه‌وی دڵ ته‌مه‌نای کردایه‌ هه‌بوو که‌س نه‌یده‌کوت ئه‌وه‌ بۆ تۆ نییه‌ ،ئاوا مه‌ڕۆ و ئاوا مه‌که‌ .

به‌ڵام با له‌ حه‌ساره‌وه‌ ده‌س پێبکه‌ین؛ده‌ورانده‌ور گوڵ و گیا باغچه‌کانی داگرتووه‌،هه‌ر له‌ سه‌ر قیرتاوی حه‌ساره‌که‌دا شه‌شخان و ئالفابێت و خانۆچکه‌ی شه‌تره‌نجو دامه‌یی و یه‌ک بۆ حیسابی یه‌ک تا سه‌د و... له‌و لا تره‌وه‌ش خلیسکێن و هه‌ڵزنان و هه‌قلیمه‌قۆ و زۆر شتی دیکه‌ش که‌ نه‌ ناویان ده‌زانم و نه‌ بیریشم ده‌کرده‌وه‌ که‌ ده‌کرێ به‌و شته‌ ئاساییانه‌ گوڕو تینی منداڵ پتر که‌ی .دیسان، زه‌ویه‌ک له‌ بۆ فووتباڵ و به‌سکیتباڵیش هه‌بوو.ئه‌مانه‌ هه‌ر تایبه‌ت به‌ گه‌ڕه‌ک و مه‌دره‌سه‌ونه‌بوو . ده‌چوویه‌ هه‌ر شوێن و ئیداره‌و کارگه‌یێ‌ دیوێک شوێنێک یا که‌ره‌سه‌یه‌کی تایبه‌ت به‌ حه‌وانه‌وه‌ ، خافڵاندن، فێر کاری و ژیر بیری منداڵ هه‌بوو.

 

با ئێستا بچمه‌ سور باسێکی تر که‌ پێوه‌ندی راسته‌و خۆی به‌ ژیانی هه‌موو کۆمه‌ڵگاوه‌ هه‌یه‌ ، له‌م شاره‌دا جگه‌ له‌ جه‌نگه‌ی بازاڕ و قه‌ره‌باڵغی شار که‌ هیچ شتێکی وه‌ک لای خۆمان ناچێت ، زنجیره‌ فرۆشگه‌یه‌ک له‌ نزیک ئه‌و گه‌ڕه‌که‌ی ئێمه‌ هه‌بووکه‌ له‌ هه‌ر کامه‌یاندا به‌ جیاواز لیزگه‌یه‌ک له‌ پێداویستیه‌کانی ژیانت ده‌دیته‌وه‌ له‌ زه‌نگیانه‌و پووڵه‌که‌وه‌ بگره‌ هه‌تا پاپۆڕ و ماتۆڕ و ده‌زگای قورس و گرانی پیشه‌یی. فرۆشگه‌کان نزیکه‌ی شارۆچکه‌یه‌کیان زه‌وی داگیر کردبوو .هه‌موو کڕیاران حه‌قیان بوو به‌ ئیشتیای دڵیان له‌ هه‌موو شتێک بڕوانن و تاقی که‌نه‌وه‌ و هه‌ڵی سه‌نگێنن و ئه‌و جار به‌ به‌ر چاوی کامێراکانه‌وه‌ ، به‌ بێجیا وازی، له‌ حاست که‌سێکی خاوه‌ن ده‌سه‌ڵات و نێو به‌ده‌ره‌وه‌ به‌ پێی خوێندنه‌وه‌ی ده‌ستگاو کامۆیۆتێره‌کان پووڵه‌که‌ی بداو و ببێته‌ ساحه‌ب شت .بۆ وێنه‌ ئه‌گه‌ر من بمهه‌وێ رواڵه‌تی چێشتخانه‌که‌م به‌ دڵخوازی خۆم بگۆڕم ته‌نیا چاو گێڕان و هه‌ڵبژاردنی ده‌وێ، ده‌نا چت به‌ مێشکدا هاتووه‌ ده‌یبینیه‌وه‌ و به‌ پێی ده‌ستوور لێکی هه‌ڵده‌پێکی و دنیایه‌کی ره‌نگین و جووان بۆ خۆت درووست ده‌که‌ی .

ده‌مه‌وێ شتێکی دیکه‌ی گرینگم له‌ بیر نه‌چێو نه‌بێته‌ داخێکی گران له‌ سه‌ر دڵم بۆیه‌ ده‌بێ به‌بێ سێودوو باسی لێوه‌ که‌م و خۆم رزگار که‌م.

من خۆم به‌ تاوانبار ده‌زانم چون له‌ به‌ر عه‌یبه‌ی عاله‌مێ و لۆمه‌گه‌ران رێم له‌ هه‌ڵسووڕانێکی ئاسایی  دایک و باوکی پیرم گرتووه‌، که‌ به‌ دڵنیایه‌وه‌ خه‌مۆکیان ئه‌گه‌ر هه‌بێ هه‌ر له‌م زوڵمه‌وه‌ سه‌ر چاوه‌ ده‌گرێ که‌ رێگای هه‌ندێ کار و هه‌ڵسووڕانم لێگرتوون. کوڕه‌که‌ی منیش تاوانباره‌ که‌ له‌ ئێستاوه‌ له‌ کار و هه‌ڵسووڕانم دوور ده‌کاته‌وه‌ ، ملکه‌چبوونی خۆشم ده‌هێنده‌.به‌ڵام مه‌به‌ستم له‌درکاندنی ئه‌م راستیه‌ چیه‌؟

 

پیر لێره‌ زۆر و زه‌به‌نده‌، ره‌نگه‌ پتر له‌ جه‌ماوه‌ری لاو و کاڵ .به‌ڵام به‌ متمانه‌و باوه‌ڕ پێکراوی به‌ خۆ و که‌مه‌کێکێش له‌ ژێر سایه‌ی یاساو ده‌سه‌ڵاتدان.سه‌ر جه‌م ڕێک و پێک و به‌ نه‌شه‌و گه‌شه‌ رێده‌که‌ون و کاروو باری خۆ راده‌په‌ڕێنن، لیره‌ به‌ پێی ئه‌وه‌ی ده‌ڵێن به‌زه‌یی و دڵۆڤانی له‌ بنه‌ ماڵه‌ کۆچی کردووه‌ و کوڕ و کچ به‌ لای کاری خۆیانه‌وه‌ سه‌ر هه‌ڵده‌گرن و ده‌ڕۆن،سه‌ر به‌ خۆییه‌کی بێده‌جی و ناعیلاجییان بۆ هێشتۆته‌وه‌،که‌ وه‌ک لای خۆمان که‌س نیه‌ ،ئیتر ناتوانی ئیش بکه‌ی یان هه‌ر ده‌ست بۆ ره‌شو سپی به‌ری ده‌مری . لیره‌دا به‌ بێ له‌ به‌ر چاو گرتنی هۆکاره‌کانی خه‌مۆکی و سه‌ر لێشێواوی پیرانی لای خۆمان  ،ده‌بینه‌ سه‌به‌بی زوو له‌ ناو چوونیان که‌ یه‌که‌مجار به‌ شکاندنی غورور و بوغری که‌سایه‌تیان ده‌ست پێده‌کاین .

  راشکاوانه‌ ده‌ڵێم پیری له‌ ژوور حه‌فتا ساڵه‌‌م ده‌دیت  که‌ به‌ دووچه‌رخه‌ به‌ په‌نامدا تێده‌په‌ڕی و زه‌مبیل پڕ و چڕ له‌و لاوه‌ ده‌گه‌ڕاوه‌،جیا له‌مانه‌ ده‌سته‌یه‌ک که‌

 توانای به‌ کار هێنانی دووچه‌رخه‌یان نییه‌ ،به‌ پاڵپشتی کردنی چوار چه‌رخه‌ ره‌وڕه‌وه‌ ئاسایه‌ک کار و باری خۆیانی پێڕاده‌په‌ڕێنن و راوه‌ستاوی و حه‌ساوه‌یی خۆیانی لێده‌ستێنن،ئیفتاده‌تر ئه‌وانه‌ن که‌ زه‌مین گیرن و ده‌سه‌ڵاتی به‌ ته‌نێ بزووتن و رۆییشتنیان نیه‌ ، به‌ڵام پێویستیه‌کی ئه‌وتۆشیان به‌ که‌س نابێ؛ چون چه‌رخۆکه‌یه‌کیان هه‌یه‌ که‌ وه‌ک ماشینێکی به‌رقی به‌کار دێنن ،یانی ته‌نیا به‌ ئیشاڕه‌ قامکێک و به‌ بێ ده‌نگ و هاڕه‌و دووکه‌ڵ و چی و چی ؛وه‌ک تیسکه‌ی تفه‌نگ ده‌رده‌چێ و زووتر و ئازاتر به‌ ئامانج ده‌گات . ده‌ی ده‌مێنێته‌وه‌ ده‌سته‌یه‌کی دی که‌ سه‌ڕه‌ رای ئه‌و هه‌موو پیداویستیانه‌ی هه‌نه‌ ده‌بێ یه‌ک یا چه‌ند که‌سێک ئاگادارییان بکات . گه‌لێ ساکار ریکخراوێک به‌ سه‌عات یان به‌ دانه‌ کات که‌سی بۆ ده‌نێرن و ئاگاداری و په‌ره‌ستاری ده‌که‌ن ،

ئه‌مانه‌ هه‌مووی له‌ عۆده‌ی تاکه‌ که‌سان نیه‌ .له‌ بیرتان نه‌چێ ئه‌مه‌ ئه‌رکی سه‌ر شانی ده‌وڵه‌ته‌ و گه‌لێ پتریش له‌وه‌ی له‌ ئه‌ستۆیه‌ که‌ له‌ جێی خۆیا باسی لێوه‌ ده‌که‌م .به‌ڵام نا با ئه‌وه‌ش بڵێم ئه‌و پیرانه‌ی پییان خۆش بێ ده‌توانن بچنه‌ ماڵه‌ پیران و له‌و                              

هه‌موو خزمه‌تگوزارییه‌ی ده‌ڵێن هه‌یه‌ که‌ڵک وه‌ر گرن .

+ نوشته شده در  دوشنبه دوازدهم مرداد 1388ساعت 8:28  توسط شا  | 

سه‌فه‌رهات به‌شی شه‌ش

 

 

دووانه‌ کتێب

له‌وه‌تی به‌ دیتنی خۆشه‌وه‌ستان شاد بووم، جگه‌ له‌وه‌ی رێوشوێنی نه‌ناسیان پێناساندووم؛ له‌ گه‌ڵ که‌س و که‌سایه‌تی ده‌ورو به‌ریان ئاشنا کردووم.زۆربه‌ی کاتان سازان و ساکارم دیت سه‌ریان به‌ سه‌ر کتینێکه‌وه‌ گرتووه‌. بووه‌ هۆی سه‌رنج و دووانه‌ کتێبێک.

ش: چ کتێبێک ده‌خوینییه‌وه‌ ؟

سازان"    کتێبێکه‌ به‌ ناوی "ئه‌گه‌ر بمتوانیایه‌ خه‌ونم دیتبا " زۆر نامیه‌ و به‌ نێو بانگه‌ ، نووسه‌رێکی ئه‌مریکی به‌ ناوی ستێفێن مایێر خولقاندوویه‌تی، جیا له‌م جڵده‌ی به‌ ده‌ستمه‌وه‌یه‌ دوو جڵدی دیشم خوێندۆته‌وه‌ .که‌ ناوه‌کانیان ئه‌مه‌یه‌ ."هه‌ر وه‌ختێک ده‌نگت ده‌بیستم" "دواتریش ده‌نگی دڵت " هه‌لبه‌ت کتێبی چواره‌میش تازه‌ هاتۆته‌ بازاره‌وه‌. ناوی ئه‌ویش زۆر جوانه‌ ."ئه‌و سه‌ر ده‌مه‌ی که‌ هه‌ر دووکمان هه‌ناسه‌ ده‌کێشین"

ش: ده‌توانی بڕیکی باس بکه‌ی ؟

سازان:به‌ سه‌ر هاتی کچێکه‌ به‌ ناوی[ بیللا] که‌ هه‌ر ده‌مایێ ته‌ما ده‌گرێ سه‌ر دانی ماڵی باوکی بکات.

که‌ له‌ فۆرکسه‌ی واشینگتؤنه تووشی دڵه‌ راوکه‌یه‌ک ده‌بێ و پێی وایه‌  به‌ قه‌ده‌ر هه‌ورو هه‌ڵا و ناخۆشیه‌کانی که‌ش و هه‌وای ئه‌و شاره‌ ژیانیشی خه‌مۆک ده‌بێ و ئه‌و ژینه‌ نوێیه‌ی لێتێک ده‌دا.

ش: ده‌ی یانی ژینی هه‌ر وا نه‌گۆڕ ده‌مێنێته‌وه.                                                                   

سازان :نا دوای ئه‌وه‌ی له‌ گه‌ڵ ئیدوارد کالین که‌ هاو قوتابیه‌تی ئاشنا ده‌بی و پێده‌نێنه‌ نێو ژیانی یه‌کتره‌وه‌ .به‌ ته‌واوی ژیانی بیللا ده‌گۆڕدرێ و به‌ دڵه‌ڕاوکه‌وخۆفێکی حه‌زته‌زێنه‌وه‌ ده‌ژی.

ش: چ شتێک ده‌بێته‌  هۆی ئه‌م دڵه‌ ڕاوکه‌یه‌،خۆ نه‌چۆته‌وه‌ ماڵی بابی؟

سازان: ئاخر ئێدوارد کالێن له‌ مێژه‌ راز و نه‌هێنیه‌کی مه‌زنی لای خۆی راگرتووه‌، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ که‌ جار و بار دوو دیانه‌ شفره‌ییه‌که‌ی حه‌زی خوێن خۆری تێدا زیندوو ده‌کاته‌وه‌ به‌ تایبه‌ت خوێنی ئینسان.

هه‌ر چه‌ند ئه وان له‌ گه‌ڵ بنه‌ ماڵه‌که‌یان ته‌مایان گرتووه‌ له‌ خوێنی ئینسان پارێز بکه‌ن و زیاتر به‌ره‌و بوونه‌وه‌ره‌کانی دی بڕۆن . ئه‌وان به‌ خۆیان ده‌ڵێن vegeterian وه‌کوو خاو خۆر یان ...

ش: ئه‌ی چۆن له‌ گه‌ڵ بیللا هه‌ڵده‌کات؟

سازان:هه‌وڵ ده‌دات هه‌ر جۆرێک بێت ژیانی بیللا وه‌ک خۆی بێڵێته‌وه‌، یانی له‌و په‌ڕی هێدی و ئارامیدا و ئه‌گه‌ریش نه‌یبێت بۆی درووست ده‌کات،بؤ ئه‌م کاره‌ش حازره‌ هه‌موو مه‌ترسیه‌ک وه‌ئه‌ستۆ بگرێ .

ش: ئه‌م خوێنخۆریه‌ له‌ چ سه‌رده‌مێکه‌وه‌یه‌، ئاخۆ وا هه‌یه‌ بتوانێ خڵاسی بێت؟

سازان: وه‌کوو شتێ له‌ سالێ 1908 دا ده‌بێ به‌ (وام پیێر) یانه‌ خوێنخؤر ، له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا نه‌مر و نه‌فه‌وتان ده‌بن، یانی هیچ خه‌ته‌رێک بۆی نیه‌ مه‌گه‌ر له‌ لایه‌ن خودی وام پیێره‌کانه‌وه‌ که‌ ده‌توانن دوای کوت کوت کردن و ئه‌نجنین بیسووتێنن. ئیدوارد ئێسته‌ به‌ رۆح و ته‌مه‌ن سه‌د و هه‌شت ساڵانه‌یه‌ ،بیللا و رواڵه‌تی ویش حه‌ڤده‌ ساڵان ده‌بن.

ش: چۆن بوو به‌ وام پیێر؟

سازان: په‌تایه‌ک دێت ، هه‌موو خه‌ڵکی تووشی دێن و زۆر که‌س ده‌مرێ ،  له‌وانه‌ بابی ئیدواردیش

ده‌گرێته‌وه‌. دایکی له‌ سه‌ره‌ مه‌رگدا داوا له‌ دوکتور کالێن ده‌کات یارمه‌تی کوڕه‌ جوانه‌که‌ی بداو له‌ مردنی رزگار کات .دوکتور که‌ خۆی یه‌کێکه‌ له‌ وا م پیێره‌کان به‌ گاز گرتنێک له‌ سه‌ر مه‌چه‌کی ئیدوارد له‌ رێی دوو دیانه‌ شفره‌کانیه‌وه‌ ، ژه‌هری وام پیێری ده‌چزێنێته‌ ناو خوێنیه‌وه‌  هیچ ؛ زیندووشی ده‌کاته‌وه‌ و هه‌رمانی دێڵێته‌وه‌ .

ش: ئه‌م کتێبه‌ت چؤن ناسی .

سازان :هه‌وه‌ڵ جار فیلمه‌که‌مان به‌ نێوی توایلات دی؛ که‌ له‌ یه‌که‌م کتێبیان درووست کراوه‌ و به‌م زووانه‌ش دووه‌که‌ی دێت ، جیا له‌ مانه‌ ئه‌م کتێبه‌ له‌ ساڵی 2007 ئه‌وه‌ به‌ سی و دوو زمانی دنیا و له‌ نزیکه‌ی 17ملیۆن جڵدی لێبڵاو بؤته‌وه‌.من که‌ بؤ هه‌وه‌ڵ جار بیستم یا خوێندمه‌وه‌ که‌ ده‌ڵێن هێنده‌ خوێنه‌ر راکێشه‌ که‌ ناتوانی له‌ خؤتی جیا که‌یه‌وه‌ باوه‌ڕم نه‌ده‌کرد ، تا ده‌ستم کرد به‌ خوێندنه‌وه‌ی ئێستا هه‌م من و مه‌م ساکار ناتوانین ده‌ستی لێ هه‌ڵگرین .

ش: باشه‌ پرسیارێکی دی ؛قه‌د نه‌بووه‌ مه‌ترسییه‌ک بۆ بیللا بێته‌ پێشه‌وه‌.

                            

سازان: با به‌ڵام له‌ لایه‌ن هۆزه‌ خوێن خۆره‌کانی دیکه‌وه‌ ،رۆژێک که‌سێک گاز له‌ بیللا ده‌گرێ، به‌ڵام ئیدوارد هه‌ر چه‌نده‌ مه‌ترسی چێشته‌ بوون به‌ خوێنی بیللای تێدا هه‌یه‌ ، خوێنه‌که‌ی هه‌ڵده‌مژێ و نا هێڵێت ببێته‌ مام پیێر و به‌م شێوه‌یه‌ نجاتی ده‌دات. ش:سه‌ر که‌وتووبن.

 

سه‌فه‌رهات دریژه‌ی هه‌یه‌...

 

+ نوشته شده در  یکشنبه چهارم مرداد 1388ساعت 21:20  توسط شا  | 

 

 

سه‌فه‌رهات به‌شی پێنج

 

  چاوه‌ڕوانی ته‌واو ببوو، به‌ڵام هێشتا دڵ پتر له‌ جاران له‌ زه‌برێندا بوو؛ به‌ دایمه‌ خۆی به‌م لاولای سینگماندا دی بۆ درووست کردبووین. یه‌ک ناگا به‌ ماته‌ گرتنی باجه‌ په‌روانه‌ راوه‌ستام . ده‌نگی هێدی کرده‌وه‌ ،هه‌نگاوه‌کانی راگرت وه‌ک چۆن به‌ره‌و پێوه‌بووه‌کانی سه‌ر ته‌پکه‌ ده‌چی به‌ سرته‌ کوتی :ده‌نگ! ئه‌وه‌تان! نه‌مده‌زانی له‌کوێن ، به‌ دووی رێچکه‌ی نیگایدا رۆیشتم. به‌ پیی ئه‌وه‌ی رواڵه‌تی شۆڕشم له‌ فیلمه‌کاندا دیبوو ناسیمه‌وه‌ . چه‌ند نه‌فه‌رێک له‌ ده‌وری میزێک دانیشتبوون و سه‌ر قاڵی گه‌مه‌ بوون. زووتر له‌ واده‌ گه‌ییشتبووین. هه‌مووی داترووسکاندن، وه‌ک به‌رق بیانگرێ هه‌ستان و ئامێز بۆ یه‌کتری کرانه‌وه‌، دایک رۆڵه‌ی له‌ ئامێز گرتبوو، فرمێسک داده‌باری و رۆڵه‌ی جار نه‌جارێ لێی دوور ده‌که‌وته‌وه ‌و لێی ده‌ڕوانی و به‌ قوربان و سه‌ده‌قه‌ی ده‌بوو: ئه‌وه‌ خۆتی! دایکی خۆمه‌ چاو لێکه‌ن دایکمه‌! چاو...

له‌و لاتره‌وه‌ ، دیتمن. ناباوه‌ڕانه‌ ده‌یانڕوانییه‌ قه‌ره‌ باڵغان و له‌م لاولا ده‌فکرین: نازانم هه‌رام کردبوو یان نا ، به هه‌ڵه‌داوان لێک نزیک ببوینه‌وه‌. یه‌که‌ یه‌که‌ له‌ باوه‌شم گرتن، ئۆخه‌م له‌ دڵ گه‌ڕا، سارام بۆ ژیر نه‌ده‌بۆوه ‌و کچه‌کان و عه‌لی فیلمه‌کانیان بۆ سه‌ر سامی دواتر هه‌ڵده‌گرته‌وه‌ ، په‌ستا په‌ستاش گریانێک و بزه‌یه‌ک تێکاڵاو ده‌بوون. له‌و چه‌ند چرکه‌ هه‌رمانه‌دا ، هیچ که‌س و هیچ شت و هیچ کات هه‌ست نه‌ده‌کرا. من و هه‌ر کامه‌ له‌ ئێمه‌ ته‌واوی دنیامان له‌ دوو توێی بزه‌یه‌ک یا له‌‌ فرمێسکێکدا ده‌ژیانده‌وه‌ و ده‌فه‌وتاند. دنیا هه‌ر جاره‌ی له‌ باوه‌شی یه‌کماندا بوو که‌ پڕ به‌ هه‌ست و توند توند به‌ خۆمانه‌وه‌ گوشیبوومان و ته‌نیا وته‌نیا به‌ هی خۆمان ده‌زانی.

عه‌لی به‌ره‌ و لین شۆپینگ لێده‌خوڕێ و جار نه‌ جارێ سه‌باره‌ت به‌ روانگه‌کانی ده‌ورو به‌ر ؛ که‌ پێویستیان به‌ باسکردنه‌ ده‌دوێ، سارا و منداڵه‌کان له‌ من ماندووتر ده‌چنه‌ پانتایی خه‌وه‌وه‌ و راده‌په‌ڕنه‌وه‌ ، بێهجه‌ت یه‌حیا پێچ و خه‌مه‌کانی رێ که‌مده‌کاته‌وه‌ و تیژتربه‌ره‌ و پێشه‌وه‌ ده‌مانبات و ده‌نگه‌ دڵاوێنه‌که‌ی ده‌مان لاوێنێته‌وه‌. لێره‌دا ئه‌گه‌ر بشمه‌وێ باسی بینراوه‌کانی خۆم بکه‌م تا شه‌و و رۆژێکی دی لێیده‌گه‌ڕێم و پاش تاراندنی ماندوویی رێ و ناسینی شه‌و و رۆژی ئێره‌ ده‌نووسمه‌وه‌.

ماڵ له‌ تاقی یه‌که‌می سێ نهۆمێکه‌ ، که‌ جگه‌ له‌ بنه‌ماڵه‌ پێنج که‌سییه‌که‌ی چه‌ند بنه‌ماڵه‌ی دیکه‌شی تێدابێ.

هه‌موو ماڵه‌کانی ئه‌م گه‌ره‌که‌ دانیشتووی کورته‌ ئاپارتومانێکن که‌ ده‌ورانده‌وری ماڵه‌کان له‌ باغ و باغات پێک هاتووه‌. سیستمی ئاو و به‌رق و...تێکرایی و ته‌وه‌ره‌ییه‌. بو ماڵه‌کانی هه‌ر گه‌ره‌کێ دوو ریزه‌ کاڕێژی به‌ جیا درووست کراون که‌ هه‌ر که‌سه‌ی ده‌توانێ ماشین و که‌ل و په‌له‌ زیادییه‌کانی له‌وێدا راگرێ. که‌س ناتوانێ ماشێن به‌رێته‌ ناو کۆڵانه‌کانه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌گین ئه‌وه‌ هاتووپێویست بوو ماشێن ؛ جا چ پۆلیس، چ فه‌وتئاور و یان ئامبوڵانس و پۆستچی بیانه‌وێ کاره‌کانیان به‌ڕێوه‌ به‌رن ده‌توانن؛ چون رێگه‌ی ئاسفاڵته‌ شتێکی ئاسایی و پڕ و زۆر و زه‌به‌نده‌ ، هه‌ر وه‌ک چۆن لای ئێمه‌ به‌ فره‌وانی رێگه و ‌بانی به‌ تۆز و خۆڵ ده‌بینی لێره‌ش به‌ پێچه‌وانه‌ له‌ پاڵ هه‌ر رێگه‌یه‌کی سه‌ره‌کیدا  رێگه‌ قیر تاویکی دوو میتری له‌ سه‌رانسه‌ری شاره‌که‌ ده‌بینی ؛ که‌ دوچه‌رخه‌ سوار و پیاده ‌و وه‌رزشکاره‌کان که‌ڵکی لێ وه‌رده‌گرن. هه‌ر له‌ به‌ر درگای ماڵی خۆیانه‌وه‌ هه‌تا قوڵایی جه‌نگه‌ڵ و لێواره‌ پڕ حه‌شیمه‌ته‌کانی به‌ستێنه‌کان.

تکا ده‌که‌م وه‌کوو من پێم سه‌یره‌ ، زۆر سه‌رتان سووڕ نه‌مێنێ. هه‌ر چه‌نده‌ له‌و په‌ڕی ئاسایی بووندایه‌. به‌ڵام لێره‌ کاتێ پیاده‌ ده‌گاته‌ چوار ڕێیانه‌ له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌دا تابڵۆی هه‌یه ‌و به‌ پێویست جێ تابڵۆکه‌شیان هه‌ر له‌ ناوه‌ڕاستی شه‌قامه‌که‌ و ئه‌مبه‌راوبه‌ری بڵوار چێ کردووه‌ ، ماشێن به‌ پێی عاده‌ت و یاسا و به‌ بێ بیرکردنه‌وه‌ رای ده‌گرن ، تا دووچه‌رخه‌ یان پیاده‌ ده‌په‌ڕێنه‌وه‌ ؛ له‌ بڕێک شوێنی قه‌ره‌ باڵغ، پێش په‌ڕێنه‌وه‌ ئه‌گه‌ر چرا پیاده‌که‌ سووره‌، ده‌سگایه‌ک هه‌یه‌ و به‌ ده‌ست پێدانانێک ده‌یکه‌یه‌ سه‌وز و ده‌توانی به‌بێ ترس بپه‌ڕییه‌وه‌ .ئه‌مه‌ له‌ هه‌موو شوێنی شاره‌که‌ ده‌بیندرێ و له‌ گه‌ڵ هه‌موو هه‌ڵکه‌وته‌کانیش ئه‌نجام ده‌درێ .

لێره‌دا مه‌به‌ستێکی زۆر تاڵ هه‌ڵده‌توقێ و بێ ئه‌وه‌ی بته‌وێ به‌ سه‌رتدا ده‌گوڕێنێ بۆ؟        

   من ده‌مه‌وێ چه‌ن شتی زۆر سه‌یر که‌ له‌ راستیدا ئاسایی و دڵڕفێن و خۆشه‌ویستن وه‌بیر بێنمه‌وه‌ که‌ له‌وانه‌یه‌ رۆژێک لای ئێمه‌ بووبێ و فه‌وتاندبێتیان یان بڕێک شت لای ئێمه‌ هه‌ر نه‌بووبێ و بیری بۆ بکرێته‌و‌ه ‌و یان زۆر زه‌ق هه‌یه‌ و که‌می که‌ینه‌وه‌. لێره‌ هه‌وه‌ڵ شتێ که‌ سه‌رنجت راده‌کێشێ هه‌میه‌ت دان به‌ سرووشته‌. ئاسته‌مه‌ تۆ بسته‌ خاکێک ببینی و له‌ خۆڕا و به‌ بێ هۆ و به‌ بێ پسپۆڕی ده‌ستی لێ درابێ. ویستوویانه‌ دوای ده‌ستێوه‌ردان له‌ سرووشت و دامه‌زراندنی گه‌ڕه‌ک و شار، دیسانه‌وه‌ سرووشتێکی پڕ دار و ده‌وه‌نی به‌رز و نزمی به‌ ئاو و به‌رده‌وه‌ بخوڵقێننه‌وه‌ که‌ به‌ بیرۆکانه‌تر له‌ جارانه‌ و پڕ گوڵی جۆراوجۆر که‌ له‌ سه‌یرانگه‌ گشتییه‌کانه‌وه‌ ده‌ست پێده‌کات و به‌ ویلا و مه‌دره‌سه ‌و باڵکۆنه‌کاندا سه‌رده‌که‌وێ و بانیژه‌ و سه‌ر مێز و لاسه‌ر و یه‌خه‌ی ئینسانه‌کان داده‌گرێ. ئه‌مه‌ به‌ ته‌نیا نه‌بۆته‌ هۆی مرده‌وه‌ژی  یا گه‌ش راگرتنه‌وه‌ی سرووشت، به‌ڵکوو بۆته‌ مه‌کۆی هه‌زار هه‌زار په‌له‌وه‌ری جوان و باڵنده‌ی له‌ دڵه‌وه‌ نزیک و ده‌یان خزمه‌تکاری گوڵ و گیا که‌ ته‌نانه‌ت هه‌ره‌س کردن و لق و پۆ کردنی باغچه‌ی ماڵه‌کانیش له‌ ئه‌ستۆیانه...

درێژه‌ی هه‌یه‌..............‌‌

+ نوشته شده در  جمعه بیست و ششم تیر 1388ساعت 22:14  توسط شا  | 

 سه‌فه‌رهات به‌شی چوار

 

به‌ نیشتنه‌وه‌ی فڕۆکه‌ که‌ بیر له‌ ئاواره‌یی کوڕی درسیم ده‌که‌مه‌وه‌ . که‌ داخۆ له‌ کام دوڕگه‌ و له‌ کام وڵات ده‌گیرسێته‌وه‌. من هێشتا سه‌ر سامی هه‌زار به‌ هه‌زاره‌کانی درگا،دیو و پێپلیکان و چی وچیم

که‌ له‌ گه‌ڵ خافڵاندنم ،ته‌رکه‌ زه‌مانیم تووش ده‌کات .هه‌ر له‌ ئێستاوه‌ هه‌موو شتێک فه‌رقی هه‌یه‌. هه‌ر له‌ سه‌نگچنی ته‌رکی فڕگه‌وه‌ تا بن میچ و دار وده‌وه‌نی ده‌ره‌وه‌. فره‌ خه‌ڵکی و فره‌ ره‌نگی وه‌کوو سه‌ره‌تای هه‌ڵکردنێکم دێته‌ به‌ر چاو. که‌ وام لێده‌کا به‌ر ده‌وام له‌ بیری ئه‌وه‌دابم، که‌ ئه‌م تێکه‌ڵاو‌یه‌ رواڵه‌تیه‌ی رۆژهه‌ڵاتی داگرتووه ، ‌سه‌رچاوه‌یه‌کی بازرگانی هه‌یه‌. ده‌نا چۆنه‌ ده‌توانی هه‌مه‌ جۆره‌،هه‌مه‌ ره‌نگه‌ و هه‌مه‌ کاراێی و له‌ گه‌ڵ ڕه‌وشتی داندراوی حکومه‌ت بسازێی. نا ئه‌مه‌ وانییه‌ یان لانی که‌م بۆ زۆربه‌ی

خه‌ڵکه‌که‌ی خۆی وا نییه‌ ،چون به‌ درێژایی ئه‌و رێگه‌یه‌ی پێواومه‌ و به‌ گشت کێو و گۆم و ده‌شت و لێره‌واره‌وه‌، ئه‌م یه‌کسانییه‌ نییه‌، چون راسته‌وخۆ له‌ گه‌ڵ بازرگانی ده‌ره‌وه‌دا نییه‌. لیره‌دایه‌ زاڵیه‌تی زمان،ڕه‌گه‌ز و بگره‌ دینیش سێبه‌ری ناحه‌زی خۆی به‌ سه‌ر ئه‌واندا سه‌پاندووه‌. باوه‌ر بکه‌ن هه‌ناوم خه‌ریکه‌ ده‌ته‌قێته‌وه‌ و هاواریه‌تی ، ئه‌ی له‌ کوێن ئه‌و مرۆ ئازایانه‌ی به‌ دایمه‌ خۆ به‌ مافی مرۆڤه‌وه‌ ماندوو ده‌که‌ن.

  حه‌زم ده‌کرد وا نه‌بایه‌ به‌ڵام لێره‌ ناوه‌کانیش سته‌میان له‌سه‌ره‌ . زمان عه‌سکه‌رێکی توند و تیژی به‌ سه‌ره‌وه‌یه‌ و لار بجووڵێته‌وه‌ راستی ده‌که‌نه‌وه‌/به‌ پێی بیر و باوه‌ڕیان/.

من ناتوانم له‌ رووی ناوو زمانی ناسراو به‌ ده‌ره‌وه‌ی خویان جیاوازییه‌کان لێک که‌مه‌وه‌ . به‌لام ده‌توانم بڵێم به‌ ملیۆن ملیۆن کورد به‌ ناوی تورک ئوڵماز و یاشاتۆرک و ئه‌مانه‌وه‌ ده‌ناڵێنێ و ناشزانێ کوێی دێشێ. با دوور نه‌ڕۆین ، گه‌وره‌ سیساسه‌‌تمه‌داری ئه‌وڕۆی کورد له‌ ناو خاکی تورکیه‌دا یه‌ وگه‌لێ خاوه‌ن رێزیشه‌ ، ئه‌حمه‌د تورکیان ناو ناوه‌ . ئیدی بۆ... لێره‌ڕا پێموایه‌ دنیای شه‌رق و هیچ نه‌بێ زۆربه‌یان فێڵه‌ زانێکی کڕیار ، فرۆشیارین .قه‌ول ده‌کڕن و نه‌ریت ده‌فرۆشن تا له‌ زه‌ینه‌ دیرۆکییه‌کانی وڵاتانی ئازاد دا ده‌ستیان به‌ سه‌ردا گێرێت. له‌ خۆم ده‌پرسی ئاخۆ ده‌بێ هه‌بێ که‌سێک له‌ یاشار و ئۆڵمازان ، کوردۆ و کرمانج و ئامانجیان ناو بێ.

ئه‌مانه‌م هه‌موو له‌ ناو ریزی پشکنین و مۆر و واژۆ کردنی پێداویستییه‌کان به‌ مێشکدا هات . ئێستا جارێکی دی پشتوێنه‌کانمان به‌ستۆته‌وه‌ و سه‌ر که‌وتووین. جوانییه‌کانی ئیستامبوول جوانتر ده‌ر ده‌که‌وێ . دوو به‌شی دوڕگه‌ ئاسای ، به‌ستێن ئاوه‌دان که‌ ره‌نگ و شکۆ و ده‌ریا سه‌ر سامت ده‌که‌ن و سه‌ری رێزت پێداده‌نه‌وێنن. به‌ڵام ئه‌م شکۆ و مه‌زنایه‌تییه‌ له‌ دوور کۆنه‌وه‌ ، هاتووه‌ وهه‌ژار هێشتراوه‌ته‌وه‌.

وه‌کوو چۆن لای ئێمه‌ ئیسفه‌هان نیوه‌ی جه‌هانیان داوه‌تێ. پاش ماوه‌یه‌کی کورت دیسان دنیای هه‌وران نه‌بێ چی دیکه‌ نابینی.

 من و ته‌یاره‌ی سه‌ر مانیتۆره‌که‌  رکه‌به‌رایه‌تیمانه‌، جاری وایه‌ من پێشتر له‌و ده‌گه‌مه‌ شاره‌ نه‌ناسراوه‌کان و جاری واشه‌ له‌ سه‌ر دوڕگه‌یێ ، هێڵی که‌فه‌ڵۆکی پاپۆڕێ، یان روانگه‌ی په‌ڵه‌ په‌ڵه‌ و خاڵ وبه‌ڵه‌کی هه‌ور و چیا ده‌مێنمه‌وه‌. له‌ نه‌کاو زرمه‌ زرمی پێی به‌قه‌ڕاعه‌ت و متمانه‌ی میوانداره‌کان وه‌خۆم دێنێته‌وه‌ .

به‌ ئاماژه‌یان ،میزه‌ ونداکه‌ی سه‌نده‌ڵی به‌رده‌مم داده‌ده‌مه‌وه‌ و ژه‌مه‌ پێخۆرمان به‌ ئاماده‌یی داده‌نێین و لێیده‌نیشین و چایه‌کی به‌ سه‌ر داده‌که‌ین،.له‌ وانه‌یه‌ ئه‌گین سه‌وادی نووسراوه‌، گۆڤار و رۆژنامه‌ تازه‌کانی پێشکه‌شیم بایه‌ و چه‌ن حه‌قایه‌تی دۆنکیشۆتیم بخوێندایه‌ته‌وه ‌و وه‌ک کابرای نێو کاروانسه‌رای کاتی سه‌فه‌ر عاله‌مێم له‌ خۆ ئاڵاندبا. له‌ شێخ فه‌رخم کوتبایه‌ که‌ چه‌نده‌ ئاشق، بێدین، دیندار و دڵڕه‌قه‌...

به‌ڵام من هه‌ر نا حاڵی ده‌چوومه‌ پاڵ میرزاکه ‌و گوێم ده‌سپاردێ : کارم به‌وه‌ی نییه‌ که‌ دوو برا بوون

؛یه‌کیان تاقه‌ کچێکی هه‌بوو و ئه‌وی دیش به‌ هه‌زار نووشته‌ و دۆعا و ئه‌ملاو لا کوڕیکیان بوو که‌ خودا نه‌بێ که‌س نازانێ فریشته‌ بوو یان شه‌یتان. هه‌موو عاله‌م گوێیان راسپاردبوو؛ هه‌ر که‌س تازه‌ ده‌هات به‌ بێ قسه‌ کردن خۆی ده‌خزانده‌ په‌سیوێکه‌وه‌ و گوێی راده‌گرت . فرخ هه‌ر له‌ دایک ده‌بێ ،ئیدی دۆعا ناکات، دایک و باوکی بمرێ و ئه‌ستی ئامۆزای بیباته‌ ماڵه‌ خۆی و ئه‌ویش بتوانێ شه‌وانه‌ له‌ باخه‌ڵیدا بخه‌وێ. ئه‌مجاره‌ ئاماژه‌ بۆ ئاسمان ده‌کات؛ گڕ و نوورێک له‌ عه‌رزی ده‌دات . ئه‌وی له‌ سه‌ر زه‌وییه‌ ده‌بێته‌ به‌رد و ئه‌ویش وه‌ک شازاده‌یه‌ک به‌ دوای ئه‌ستیدا له‌م شار بۆ ئه‌و شار وێڵه‌؛ له‌ هیچ وڵاتێ که‌س نابینێ هه‌ناسه‌ی له‌به‌ردابێ. بۆیه‌ ده‌گاته‌ شوێنێک چۆک داده‌دا و له‌ باریته‌عالا ده‌پاڕێته‌وه‌ یا خوا!:

من کردم تۆ نه‌یکه‌ی ، ئه‌گین ئه‌ستی بۆته‌ به‌رد ده‌با منیش وابم. من و ئه‌و به‌ ته‌نێ و ده‌ست له‌ملانی یه‌ک.  دۆعاکه‌ی قه‌بووڵ ده‌کرێ و له‌و ساته‌ به‌ دواوه‌ هه‌موو وه‌جووڵه‌ ده‌که‌ونه‌وه‌و ئاشقه‌وماشقه‌ی بۆ یه‌ک خولقاو ده‌بنه‌ به‌ردی مه‌ڕمه‌ڕ و له‌ گۆڕه‌پانێکی وڵاتی رۆم، داده‌مه‌زرێن . ئه‌و شاکاره‌ عه‌جایبه‌ نه‌ناسراوه‌ ئێستاش بۆته‌ هۆی سه‌ر سووڕمانی عاله‌م و هه‌ر که‌س بیبینێت سه‌ری کڕنۆشی بۆ داده‌نه‌وێنێت.

 من له‌ هیچ و خۆڕایی کاتێ چاوم به‌و خه‌ته‌ سوێدیانه‌ ده‌که‌وت له‌ جیاتی ته‌نیا و ته‌نیا ره‌شایی یان کۆمه‌ڵه‌ پیتێکی لاتینی ، بێ مانا ساغ که‌مه‌وه‌ بیرم له‌ زۆر چیرۆکی تازه‌ ده‌کرده‌وه‌ که‌ ره‌نگه‌ بڕێک وه‌که‌ ئه‌مه‌ بێ و ره‌نگه‌ بڕێک وه‌ک ئه‌وانه‌ی ده‌یانبینم و ده‌یانناسم .

  وا بوو؛ منیش و باجی په‌روانه‌ی هاوسه‌فه‌رم هه‌ر وامان بیر ده‌کرده‌وه‌ . به‌م بیرانه‌وه‌ بڕێک وه‌نه‌وزمان دا و به‌ ته‌واوی له‌ ته‌یاره‌ی سه‌ر مانیتۆره‌که‌ غافڵ ماینه‌وه‌ . که‌ هه‌ستام هه‌ر که‌شتی و هێڵ ئاوو زه‌ریام ده‌دیت. هه‌موو وڵات یان سه‌وزایی بوو یان ره‌نگاوره‌نگی هۆده‌ دڵڕفێنه‌کان...

 

درێژه‌ی هه‌یه‌...............................................

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و چهارم تیر 1388ساعت 23:46  توسط شا  | 

 

سه‌فه‌رهات به‌شی سێ

  

به‌ڵام پێش ئه‌مه‌ با بیره‌وه‌ریه‌کی سه‌ر سنوورتان بۆ بهێرمه‌وه‌ که‌ هه‌تا هه‌تایه‌ شانازه‌ شاکارێک .  راست به‌رانبه‌ر به‌ که‌ڵه‌ چیای ئاڕاڕات. ئه‌و کێوه‌ ئوله‌مپیه‌ی هه‌وری له‌ خۆ ئاڵاندبوو به‌فری  ساڵه‌های ساڵی له‌ بافره‌ چاڵه‌کانیدا ڕاگرتبوو. من بووم و سه‌ید به‌ها. دوو چاوه‌دێری هێڵی سنوور نازانم کامه‌یان، بۆیه‌ گێڕانه‌وه‌ی به‌ پێویست ده‌زانم و وه‌ک بڕگه‌یێک له‌ سه‌فه‌ری چاو لێده‌که‌م. سه‌رباز بووین ، پێناسه‌ی هه‌موومان لیباسێکی بۆری چڵکن و خۆڵاوی بوو. له‌ سه‌ر تاشه‌ به‌ردێک درێژ ببووین و خه‌ریکی وه‌رد کردنه‌وه‌ی بیره‌وه‌رییه‌کانی وڵات بووین. لێکدانه‌وه‌ی زۆره‌ ملیه‌کانی کار به‌ ده‌ستانی پاسگه‌، هه‌نگاوێک به‌و لای تاشه‌ به‌رده‌که‌وه‌ ده‌بووه‌ خاکی به‌ ناو تورکیا وله‌ سه‌ره‌و خواره‌که‌وه‌ ده‌چووه‌ ناو شیوێکی قووڵه‌وه ‌و ئه‌وجا که‌مه‌ ده‌شتێ ده‌ستی پێده‌کرد. که‌ خه‌ڵکه‌ هه‌ژاره‌که‌ی هێشتا به‌ که‌ڵ و ئه‌رابه‌ کێشه‌وه‌یان ده‌کرد . له‌ سه‌رتره‌وه‌ شاخه‌ به‌رداوییه‌ک هه‌ڵده‌کشا . ده‌نگێک له‌ لووتکه ‌ده‌هات.

  لاو به‌ کراسه‌ سپییه‌که‌یه‌وه ئاسمان و زه‌وی و هه‌موو گوێیه‌کانی هاژاندبوو. زایه‌ڵه‌ی ده‌نگی تا ده‌هات پتر ده‌بوو. کزه‌ بایه‌ک هه‌وا حه‌زێنه‌که‌ی له‌ دڵه‌ هه‌ستیاره‌ ناسکه‌که‌مان کاری کرد و ئاوێته‌یه‌ک له‌ خه‌م و شادی ئاوقه‌ کردین و گوێ قوڵاغ به‌ ته‌واوی هه‌سته‌وه‌‌ گوێمان به‌و گۆرانییه‌ حه‌ماسیه‌یه‌ شاد بۆوه‌ که‌ جیا له‌ حماسی بوون و کوردی بوون تاوانێکی نه‌به‌خشراوه‌ بوو . ئه‌مه‌ حاشا هه‌ڵنه‌گره‌ و حاشای لێده‌که‌ن. ئه‌رێ یه‌کێ له‌ گۆرانییه‌کانی شوان په‌روه‌ر بوو له‌ دینی وه‌ر گێڕابووین شێت ببووین . له‌وانه‌ بوو باڵ بگرینه‌وه‌ و بچینه‌ به‌ر باره‌گای ئاوازه‌ پیرۆزه‌که‌ی و زیاره‌تی که‌ین . من پێموابوو دیسان له‌م ناوچه‌یه‌ مۆجزاتێکی دیکه‌ روو ده‌دات یان وێناری تڕاژیدیه‌کی دیکه‌ له‌ زه‌ینان ده‌خولقێنێت.

دڵنیام زۆر که‌سان که‌وی نێو رکه‌ی دارینیان دیوه‌ که‌ دوور له‌ چاوی راوچی و ته‌نێ بۆ دڵی خۆی ده‌قاسپێنێ و دڵه‌ کڵۆڵه‌که‌ی خۆی ئاو پڕژێن ده‌کات. ده‌یه‌وێ گاز له‌ جووت و هاو ده‌نگ وهاوباڵێ کات.

 ئه‌مه‌ وای کرد به‌هام ورووژاند و په‌یتا په‌یتا ده‌مویست ، وه‌ڵامێ بداته‌وه‌ . ده‌مکوت ، تێ چریکێنه‌ لامه‌زه‌ب، بیڵێ، با له‌ ده‌ورت گه‌ڕێم .

کوتی و ئه‌لحه‌ق چاکی کوت. ده‌نگ سنووری بڕی و به‌ره‌ و دوندی چیا و ئاسمانه‌کان رۆیی و رۆیی . ئه‌ویندار و گراوی قاسپه‌یان تێک ئاڵا و سه‌بر سه‌بر که‌وی ئه‌مدی و ئه‌ودیو یه‌کیانگرت . وه‌رزێره‌کان ده‌ستیان له‌ کار کێشابۆوه‌ و له‌ نێوان عه‌رز و عاسماندا مابوونه‌وه‌. ‌کڵاو شینه‌کان له‌ وڵات وه‌ر بوون . به‌ خێسه‌ شکێکه‌وه‌ ده‌مانڕوانن و تێده‌په‌ڕن، لاو چیا به‌جێ دێڵی وخه‌ڵک به‌ کاره‌وه‌ ده‌خافڵێن------

من به‌ ده‌م  هه‌وای دێمه‌وه‌ی خالقی یه‌وه‌  ده‌ڕۆیشتم و به‌هام له‌ گه‌ڵ فڕۆکه‌ چووکه‌که‌ی سه‌ر مانیتۆڕه‌که‌ په‌لکێش ده‌کرد و به‌ سه‌ر شاره‌ ناسیاوه‌کاندا تێده‌په‌ڕین. به‌ دیتنی دیاربه‌کر هه‌ستم کرد یه‌ک ناگا له‌ بڵیندگۆوه‌ هاوار ده‌کات، تکا ده‌که‌ین پشتوێنه‌کانتان ببه‌ستنه‌وه ‌و خۆتان بۆ نیشتنه‌وه‌ ته‌یار که‌ن. چه‌نده‌ تامه‌زرۆی دیتنی ئه‌م شاره‌ ئامانجییه‌ بووم و به‌ شکۆکانییه‌وه‌ شاد بووم. به‌ڵام به‌ داخه‌وه‌ تێپه‌ڕی و هه‌موو ئه‌و حه‌ز و خولیایانه‌ی له‌ نێو زه‌ریا هه‌وره‌کانی ژێر پێمان بڵاو کرده‌وه ‌و خه‌و خواردمی .

  چاوم کرده‌وه‌ ساوا به‌ ده‌م دایکیه‌وه‌ ده‌شنیه‌وه‌ و جارو بار ده‌سته‌ گۆشتنه‌که‌ی بۆ لای من ڕاده‌داشت. بیرم له‌وه‌ ده‌کرده‌وه‌ چه‌نده‌ پاکه‌ ئه‌و مرۆڤه‌ی هێشتا هیچی به‌ گوێدا هه‌ڵنه‌خوێندراوه. کاتێ ده‌خه‌نیه‌وه‌ سیمای به‌ قه‌ده‌ر هه‌موو ئه‌و جوانیانه‌ی له‌و سه‌ره‌ڕا و بۆ یه‌که‌مجار ده‌تدی جوان ده‌هاته‌ به‌رچاو، به‌ قه‌رای هه‌موو سرووشته‌ پاک و بێخه‌وشه‌که‌ پاقژی لێده‌باری. دایکی زۆر ئاسایی و له‌ دڵه‌وه‌ گۆرانی عه‌ڕه‌بی بۆ ده‌کوت. وه‌ک لایه‌ لایه‌ و پێداهه‌ڵکوتنێک[بزه‌ت ئایه‌تێکه ‌و پاکیت، بوونه‌یه‌ک له‌ فریشتان، پێبکه‌نه‌ با بتبینم، دایکت له‌ ده‌ورت گه‌ڕی رۆله‌ی شیرینم،[

ئه‌مه‌ قانوونی دایکانه‌یه‌. جا چ وه‌کوو ئه‌و شۆخه‌ ژنه‌ به‌ ماریفه‌ته‌ لوبنانییه‌ بێ یا هه‌ر ژنێکی دیکه‌ی که‌سنه‌زانه‌ شوێن. دیسان سپیایی پووکه‌ دوو ددانه‌ هاناهێنه‌که‌ی و چاوه‌ گه‌شه‌کانی له‌ خه‌یاڵ به‌ریدامه‌وه‌ به‌ ناو هه‌وراندا و رۆییم و رۆییم تا ...

   مندالێکی به‌نده‌نی بووم ،تازه‌ له‌ کوێستان هه‌وارمان خاڵی کردبوو. به‌ره‌ و گه‌رمێن گه‌ڕابووینه‌وه‌. شێخێک که‌ به‌ نێو بانگ ناسیبووم و له‌ سه‌ر پاکی خه‌ونه‌کانمدا وه‌ک ڕاسپێره‌ سه‌رو پێچک که‌سکه‌کانم ده‌دیت که‌ هه‌تاوی تین و رووناهی له‌ ته‌وێڵیه‌وه‌ ده‌دره‌وشا و هه‌موو عاله‌می داده‌گرت. جێی بو ره‌شی و ناحه‌زی و ناکۆکییه‌کان نه‌ده‌هێشته‌وه‌ و له‌ به‌ر به‌ربه‌ڕۆچکه‌ی ویدا روون و جوان و کۆک ده‌بوونه‌وه‌.

رۆژێک له‌ به‌ر ده‌رگانه‌ی ماڵه‌که‌مان وه‌ستابوو. سواری ئه‌سپێکی سپی ببوو. جامانه‌یه‌کی به‌ سه‌ریه‌وه‌ بوو که‌ له‌ پشته‌وه‌ی لووله‌ی تفه‌نگێک به‌ ئاسماندا هه‌ڵچوبوو.هیچ وه‌ک ئه‌وه‌ نه‌بوو له‌ تاریفات و خه‌ونه‌کانمدا دیبووم. نێو چاو تاڵ بوو. تیشکی به‌ نێوچاوانه‌وه‌ نه‌ده‌دره‌وشا ته‌نانه‌ت قووڵایی دوو چاویشی روون نه‌ده‌کرده‌وه‌. به‌ڵام به‌ ده‌نگێکی خۆش کوتی کوڕم درسێم له‌ماڵه . سازن.

  باوکم ده‌م به‌ پێکه‌نین ده‌ر که‌وت، کۆک وه‌ک تیرێک له‌ ژێی که‌واندا، ئه‌وه‌ تاریفی شۆڕه‌ سوار بوو .

دابه‌زی ده‌ستی بابمی گوشی و ماچی کرد قووڵ قوو ڵ به‌ بیلبیله‌ی چاوی یه‌کتردا چوونه‌ خواره‌وه‌. له‌ هه‌موو شتێکیان له‌ دڵدا یه‌ک خست و رۆیشتن. خێرا وه‌ک ئه‌وه‌ی با، خه‌به‌ری بڵاو کردبێته‌وه‌. عه‌سکه‌ر له‌ وڵات وه‌ر بوون .به‌ تالۆکه‌ چوون و شکان. تێ هه‌ ڵچوونه‌وه‌ وه‌ک شاره‌ مێروو، تێمرووکانه‌وه‌ هه‌موو که‌لێنه‌کانیان داپۆشی و بست به‌ بستی شاخه‌کانیان تۆپ باران کرد .

شه‌وێک دنیا زانی، قشوون داڵده‌ دراون و ته‌نیا رێگای نه‌جات هه‌ڵدێرێکه به‌ قه‌رای دۆڵی جه‌حه‌نده‌م. که‌چی برا خه‌لیفه‌یێ یان ده‌سکیسه‌ عوسمانییه‌ک نووسراوه‌ پیرۆزێک ده‌داته‌ ده‌س شۆڕه‌ سواره‌ گرژ و مۆنه‌که‌ و رازی ده‌کات ته‌نێ بۆ ساته‌ وه‌ختێک دانیشن. ‌

دانیشتن، کورسیه‌که‌یان یه‌ک پێچکه‌ی بوو. له‌ گه‌رمه‌ی قسه‌دا بوون، بابم شان به‌ شانی شۆڕه‌ سوار دانیشتووه‌ هه‌ر زیته‌ی چاوی دێت. چوار که‌س له‌ دان وستان دان .له‌وانه‌ ده‌دوێن که‌ چۆن ئاوری شه‌ڕی پێگه‌شاوه‌ته‌وه‌ و له‌ وانه‌ی که‌ ده‌بێ  کوژێنه‌ر بن . یه‌ک له‌ دووانه‌ی به‌رانبه‌ر ده‌س ده‌با و قه‌نه‌یه‌ک ساز ده‌کات و له‌ به‌رانبه‌رانیشی ده‌وێ پێش واژۆ کردنی فێڵنامه‌که‌یان ئاوێ بخۆنه‌وه‌ یان جگه‌ره‌یێ بکێشن. که‌س نازانێ فریای ئاو خواردنه‌وه‌ ده‌که‌ون یان نا. به‌ڵام هه‌ر له‌و کاته‌دا یه‌ک له‌ دووانان ده‌مانچه‌ قۆڵه‌یه‌ک ده‌ر ده‌کێشێ و راست  هاو دان وستانه‌کانی ده‌پێکێ و وه‌ک بیسمیللات لێ کردبێتن غه‌یب ده‌بن .

 به‌ کوژرانی بابم و شۆڕه‌ سوار هه‌واڵه‌کانیان ده‌شکێن و به‌ره ‌و په‌سێوه‌کان هه‌ڵدێن. ئه‌مه‌ شتێکه‌ خۆم بابم هێناوه‌ته‌ به‌ر نه‌زه‌ر ده‌نا ره‌نگه‌ ئه‌مبه‌راوبه‌ری مێزه‌که‌ زۆر زیاتر له‌ دوو نه‌فه‌ری لێ بوو‌بێت .له‌وانه‌یه‌ دوو له‌شکر بووبێتن و جێژنی ئاشتیان گرتبی.

شتێک هه‌یه‌ که‌ قه‌ت له‌ گه‌ڵ زه‌ینایه‌تی ئێسته‌کانه‌ت درۆ ناکات، ئه‌ویش زه‌ینه‌ مێژووییه‌ ئاواره‌که‌ته‌ که‌ جار و بار وه‌کوو سه‌رخۆشێک راستییه‌کانت بۆ ده‌درکێنێت.

 درێژه‌ی ده‌بێ

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه پانزدهم تیر 1388ساعت 16:55  توسط شا  | 

 

سه‌فه‌رهات  به‌شی دوو

 

به‌ دڵه‌ راوکه‌وه‌ ده‌ورمان هه‌ڵگرت . تیژ تێپه‌ڕین. هه‌وه‌ڵ له‌ سه‌ر زه‌وی و دواتر له‌ حه‌وا چووینه‌ پێشه‌وه‌ و هێدی هێدی یان له‌ پڕتاو، هه‌ڵکشاین . ئه‌و شاره‌ وه‌حشیه‌یه‌ی  متمانه‌ی کاته‌کان له‌ مرۆڤ ده‌ستێنێ و ده‌سته‌وسانی دێڵێته‌وه ‌ئه‌و هه‌ژدیهایه‌ی له‌ ترسی یاساوڵه‌کانی لاره‌ مل خۆت ده‌خۆیه‌وه‌ تا چووکه‌ و چووکه‌تر ده‌بیه‌وه‌ تا راده‌ی وندایی و بزر بوون . دوور ده‌که‌وته‌وه‌، هێنده‌ دوور، که‌ ده‌بووه‌ بسته‌ مه‌ودایه‌کی پڕ له‌ قاوغه‌ شه‌مچه‌ که‌ ده‌کرا پێی پێبکه‌نی یان به‌ چه‌پۆکێ دایپڵۆسی و یه‌گجاری که‌ی .

   ئه‌مه‌ لایه‌نێکی راسته‌قینه‌ بوو، به‌ڵام لایه‌نه‌که‌ی دیکه‌ی، ده‌کرا خوڵقانێکی شاکارانه‌ت له‌ سه‌ر دیمه‌نه‌کان هه‌بێت، ده‌کرا خۆت به‌ هه‌وره‌ ئاماڵ شینه‌ به‌خته‌وه‌ره‌کان  حیساب که‌یت. که‌ زئۆسی مه‌زنا له‌ سه‌رووی ئاسمانه‌کانه‌وه‌ کالیسکه‌ی حه‌وت ئه‌سپی هه‌وری بۆ ته‌یار کردووی تا به‌ چاوه‌ ده‌رپه‌ڕیوه‌کانی خوایانی ناحه‌زیدا قیت و قۆز ، بوغر و ئازا سه‌یری حه‌وت ئاسمان بکه‌یت .

   ده‌کرا به‌ دیتنی هه‌وره‌چنه‌ی گۆم و چۆم و به‌حراندا شاگه‌شکه‌ بیت.  ده‌کرا به‌ بریقه‌ بریقی دیارده‌ ژیانێک له‌ که‌لێنی هه‌وره‌چنه‌کانه‌وه‌ بیرمانی زیندانی بوونی خۆت هه‌ست پێ بکه‌یه‌وه‌ که‌ دیسان ئازاد ئازاد به‌ره‌و به‌ندێکی دیکه‌ هه‌ڵده‌فڕی. هه‌ر چه‌ند ئه‌مه‌یانم لێ ڕوون نیه‌.

    لێره‌دا ده‌نگه‌ تورکێک له‌ گه‌له‌ مانیتۆڕانه‌وه‌ هه‌ستا و چۆنیه‌تی چه‌نده‌ تیژی و چه‌نده‌ به‌رزی و له‌ کوێ بوونمانی راگه‌یاند. نوێنه‌ فرۆکه‌یه‌ک گه‌ییشته‌ سه‌ر دورگه‌ ئاوێکی مه‌زن و ئاشنا، بڕێکی تر زووم کرا و شارباژێڕی وان-م ناسییه‌وه‌.

ئاخ چه‌نده‌ مه‌زن و خۆشه‌ویست هاته‌ به‌ر چاوم. کاتێ بۆ هه‌وه‌ڵ جار پێم نایه‌ سه‌ر شه‌قامه‌ دڵ فه‌ریحه‌کانیه‌وه‌ و خۆشه‌ویسته‌کانم به‌ به‌ر چاوی هه‌موو ئه‌و خه‌ڵکانه‌ی له‌ ته‌لیس و ساکه‌که‌م رامابوون له‌ ئامێز گرت. سارا گریا ، سازان و ساکاری ژیکه‌ڵه‌ باڵای ته‌مه‌ن مناڵ شاگه‌شکه‌ ببوون و من وباوکیان حه‌په‌سابووین . سکاڵا به‌ گریانه‌وه‌ ده‌سکاڵاوه‌ و هه‌ر جاره‌ی له‌ باوه‌شی یه‌کیاندا خۆی ده‌گرته‌وه‌ .

سه‌ر سامی ئه‌وه‌ی چۆن ئه‌م خه‌یاڵه‌م هاتۆته‌ دی و دوو پای پاوه‌ند کراو توانیویانه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی خاڵێک بپه‌ڕنه‌وه‌ که‌ سنووریان به‌ سه‌ردا بڕیوه‌. راست وه‌ک ئه‌وه‌ی که‌سێک له‌ لاوه‌ بێت و دیوارێکت به‌ به‌ردا بکێشێ یا هه‌ر زۆر به‌ ئاشکرا و ئاسایی گوریسێک رایه‌ڵ کاو بتکا به‌ دوو به‌شه‌وه‌ ، کاتی په‌ڕینه‌وه‌ش مه‌ترسی گلان و شکانی قه‌ڵه‌مه‌ی لاقت بێت. یان به‌ یه‌گجاری فه‌وتان و تیا چوون .

  لێره‌دا ته‌یاره‌ی سه‌ر مانیتۆره‌که‌ به‌ سه‌ر دوڕگه‌که‌دا ده‌ڕۆیی و شار و دێی ئه‌مبه‌راوبه‌ری رێفڕه‌ هه‌واییه‌که‌ی دیاری ده‌کرد که‌، به‌ دیتنی بتڵیس خه‌یاڵ بردمیه‌وه‌ بۆ کتێبه‌که‌ی ئه‌ولیا چه‌ڵه‌بی و کورد له‌ زمان هاوسێکانه‌وه‌. به‌ڵام پێش ئه‌مه‌ با بیره‌وه‌رییه‌کی سه‌ر سنوورتان بۆ بهێرمه‌وه‌ که‌ هه‌تا هه‌تایه‌ شانازه‌ شاکارێک و گورچووبڕه‌ ژانێکه‌ له‌ ژیانمدا. ..

درێژه‌ی ده‌بێ

 

 

+ نوشته شده در  یکشنبه چهاردهم تیر 1388ساعت 11:53  توسط شا  | 

سه‌فه‌رهات به‌شی یه‌ک

 

 که‌م وابووه‌ واژه‌ی سه‌فه‌رنامه‌ به‌ زه‌ینم دابێ و گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ رابردوویه‌کی دووری له‌ گه‌ڵدا نه‌بووبێ‌ ، گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ به‌ کاو وخۆ چوون ، به‌ ترسه‌وه‌ هه‌نگاونان و سه‌رنجدانێکی ورد له‌ هه‌موو شتێک ته‌نانه‌ت سه‌رنجدانێکی سه‌ره‌کی له‌ وڵاخان ،جوان سا‌غ، به‌ پڕمه‌و چالاک، وڵاخێک که‌ توانای ده‌رباز بۆۆنی کوت و پڕی هه‌بێ و رزگار ده‌ری رۆژی ته‌نگانه‌ بێ. وه‌ها که‌ نه‌کاو ده‌گه‌یه‌ دۆڵ و ده‌ره‌یێ  که‌ له‌ په‌ستا داڵاشه‌ ره‌شه‌کان به‌ سه‌ریدا دێن و ده‌چن. له‌ هه‌موو لایه‌که‌وه‌ نه‌عره‌ته‌ هه‌ڵده‌ستی و به‌رده‌ باران ده‌سپێده‌کات. زۆر له‌ ئه‌سپ و گوێرێژو کاروانچییان به‌ هه‌وه‌ڵ زه‌بره‌کان تێداده‌چن . من که‌ چوومه‌ته‌ دۆخی قاره‌مانی سه‌فه‌ره‌که‌مان هه‌لینگ له‌ ئه‌سپێده‌ده‌م و به‌ سه‌ر مه‌یت و که‌لاک و به‌ردداقه‌ڵه‌مباز ده‌ده‌م، زۆر جار سه‌رم له‌ زه‌بری سه‌رپه‌ڕێنی چه‌ته‌ وه‌حشیه‌کان لاده‌ده‌م و هه‌ڵدێم.

دوو شه‌و و دوو رۆژان غار ده‌ده‌م تا ده‌گه‌مه‌ گوندێک که‌ سه‌ر پاکی دانیشتوانی که‌ڕ و لاڵن . به‌سه‌ر هاته‌که‌م به‌ ئاماژه‌ زمان ده‌ڕده‌برم .پاش شه‌وێک ماندوو ده‌ر کردن ده‌مبه‌نه‌ خزمه‌ت ئاغا، چی ببینم، هه‌موو جه‌ردان له‌وێنده‌رێ ده‌سته‌و نه‌زه‌ر وه‌ستاون، رۆح تۆزه‌ تۆزه‌ به‌ره‌و ده‌رباز بوون ده‌کشێ. پاڕانه‌وه‌ نه‌بێ چم پێناکرێ.هه‌موو شتێکم ده‌خه‌مه‌ به‌ر ده‌ستی سه‌رکرده‌ی چه‌تان ، کز و داماو ،به‌ بێ چاره‌وێ له‌ گوندم وه‌ده‌ر ده‌نێن،ده‌ڕۆم و سه‌رسامم له‌و گشته‌ ئاوه‌دانیه و هه‌زار بیرم به‌ مێشک دادێ.

...........................................................        .............................................

‌ئامرازی سه‌فه‌رم سازن، تازه‌ له‌ ماڵ ده‌ر که‌وتووم ، پێم خۆشه‌ به‌ گه‌ییشتنه‌ سه‌ر پرده‌که‌ی میر ئاوا .

قه‌تاره‌ تیژ تێپه‌ڕێک وه‌ستا بێت و پاش پڕ کردنی هۆده‌کانی به‌ سه‌ر خۆڕگه‌ ئاسنه‌کاندا بتیسکێ و بڕوا،به‌ڵان هیچ ئاسه‌وارێک له‌ قه‌تار نیه‌ ته‌نیا له‌ خه‌یاڵاتدا نه‌بێ که‌ ده‌نگی شه‌یپووره‌ هه‌ژێنه‌که‌ی ده‌بیستم. به‌ بێ ده‌ج سه‌رم بۆ لای گۆڕه‌ پانی گه‌وره‌ی یه‌نگیجه‌دا وه‌ر ده‌سووڕێنم و به‌ ته‌مای نیشتنه‌وه‌ی فڕۆکه‌ سه‌فه‌ریه‌کانم ، که‌ ده‌بوو یه‌ک له‌ دوای یه‌ک بنیشنه‌وه‌ و قه‌ره‌ باڵغ له‌ ئاسمان و سه‌ر زه‌وی درووست که‌ن . سه‌ر سامی و فرمێسک و بزه‌ بخولقێنن که‌ دیسان له‌ تاسه‌وه‌ ده‌چم و وه‌ک  دنیایه‌ک ئاوی ساردم به‌ سه‌رو گوێلاکدا بپڕژێنن وه‌خۆ دێمه‌وه‌.

هه‌ی پیاو ،له‌ چ ختۆره‌یه‌کدای. چت به‌ هه‌ستێناندا ده‌ڕوا و به‌ چ ته‌مایه‌کی ،مه‌گین نازانی ئه‌مانه‌ هه‌مووی خه‌یاڵاتن ،خه‌یاڵ .

   له‌ ماشێنه‌که‌شد‌ا چ ئه‌و کاتانه‌ی وشیار بووم و چ کاتێ له‌ گه‌ڵ  تاریکی ده‌ره‌وه‌ هه‌ناویشم تاریک داده‌گه‌ڕاو چرکه‌ چرکه‌ خه‌وێکی مه‌یله‌و ئه‌به‌دی له‌ ئامێزی ده‌گرتم ، هه‌ر به‌ هیوا بووم ، به‌ڵام ماشێن به‌ بێئاگاداری له‌وه‌ی له‌ مێشکم دابوو ده‌فڕی. چرا ،تابڵۆی پێچێکی توندی نیشانده‌دا و له‌ پاڵ نیشانه‌ی پردێکدا تێده‌په‌ڕی و له‌ ترسی چرا به‌ شه‌واره‌ی به‌رانبه‌رمان سووک ده‌بۆوه‌ و دیسان ده‌فڕێ. کاک جه‌فحه‌ر جنێوێک ده‌داو بۆڵه‌یه‌ک و قاقایه‌ک. ئێمه‌ ئه‌سڵه‌ن ترسی وه‌دوا که‌وتنمان نه‌بوو، به‌ڵام ده‌بوو زووتر بچین ،هه‌میشه‌ پێشتر له‌ واده‌ له‌ شوێنواده‌ بی چاکتره‌. ئه‌وه‌ بوو ته‌ورێزمان له‌ وسکووتی نیوه‌ شه‌ودا دیته‌وه‌ و پاش کارو باری ده‌رباز بوون به‌ره‌و ئه‌و فرۆکه‌یه‌ی له‌ بۆکان تامه‌زرۆییمان ده‌کرد چووین. فڕۆکه‌وانه‌که‌مان له‌ گه‌ڵ ئه‌میری کوڕی به‌ جێهێشت وبه‌ ماته‌مه‌وه‌ سه‌رمان وه‌ر سووڕاند.. دایکی ئه‌میر دڵی پڕ ببوو. 

           درێژه‌ی هه‌یه‌                

 

 

+ نوشته شده در  سه شنبه نهم تیر 1388ساعت 22:49  توسط شا  | 

گه‌شته‌ ئاسمانیه‌کان

View Full Size Imageگه‌شته‌ ئاسمانیه‌کان
درێژه‌ی بابه‌ت
+ نوشته شده در  جمعه بیست و دوم خرداد 1388ساعت 0:16  توسط شا  | 

مرده‌وه‌ژی چیرۆکێکی کۆن


درێژه‌ی بابه‌ت
+ نوشته شده در  جمعه هشتم خرداد 1388ساعت 13:9  توسط شا  | 

ٍٍشا نووس 1

+ نوشته شده در  چهارشنبه ششم خرداد 1388ساعت 16:58  توسط شا  | 

جوانی-2

جوانی-۲

ئه‌فلاتوون


درێژه‌ی بابه‌ت
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1388ساعت 12:31  توسط شا  | 

 گیل گه‌ مێش-شاملو /و:شامحه‌مه‌دی
درێژه‌ی بابه‌ت
+ نوشته شده در  چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 21:27  توسط شا  | 

  پیاوێک که نه‌یده‌ویست هیچ بزانێ/ و. شامحه‌مه‌دی           

 


درێژه‌ی بابه‌ت
+ نوشته شده در  سه شنبه هشتم اردیبهشت 1388ساعت 23:47  توسط شا  | 

هی بب/ حه‌مه‌ده‌مین شامحه‌مه‌دی
درێژه‌ی بابه‌ت
+ نوشته شده در  شنبه هفدهم اسفند 1387ساعت 21:49  توسط شا  | 

چێژ مه‌ی/ حه‌مه‌ده‌مین شامحه‌مه‌دی
درێژه‌ی بابه‌ت
+ نوشته شده در  شنبه هفدهم اسفند 1387ساعت 21:34  توسط شا  | 

قومار/محه‌مه‌د ئه‌مین شامحه‌مه‌دی


درێژه‌ی بابه‌ت
+ نوشته شده در  شنبه هفدهم اسفند 1387ساعت 20:54  توسط شا  | 

خوێندنه‌وه‌ی کۆمه‌ڵه‌ چیرۆکی " فه‌رموون  چایه‌کی گه‌رم"


درێژه‌ی بابه‌ت
+ نوشته شده در  شنبه دوازدهم بهمن 1387ساعت 12:23  توسط شا  | 

خه‌تمی/ محه‌مه‌د ئه‌مین شامحه‌مه‌دی
درێژه‌ی بابه‌ت
+ نوشته شده در  شنبه دوازدهم بهمن 1387ساعت 12:13  توسط شا  | 

فه‌رعانه‌ی دوای ته‌نگانه/‌قاضی محسن تنوخی 


درێژه‌ی بابه‌ت
+ نوشته شده در  شنبه دوازدهم بهمن 1387ساعت 12:11  توسط شا  | 

جوانی/ ئه‌فلاتوون(۱)


درێژه‌ی بابه‌ت
+ نوشته شده در  شنبه دوازدهم بهمن 1387ساعت 12:10  توسط شا  |